Book content

Skip to reader controlsSkip to navigationSkip to book detailsSkip to footer
16
Budowanieprężnościwkontekściekurczeniasięmiasteuropejskich
Ostatniezwymienionychpojęć-podatność(vulnerability)-rozumianejestjako„potencjałdo
zaistnieniastrat”(Cuteriin.2003,s.242),„stopień,wjakimsystemczłowiek-środowiskolubjegoczęść
ucierpiwskutekekspozycjinazagrożenie”(Turner2010,s.572).Zagrożeniemożeoznaczaćtylkojeden,
aletakżeiwieleczynnikówstresogennych,którychskutkinakładająsięnasiebie-naprzykładzmianykli-
matyczneiniestabilnośćpolityczna(RomeroLankao,Quin2011).Podłożempodatnościjestupośledzo-
namożliwość„przewidywania,radzeniasobie,opieraniasięidochodzeniadosiebie”pokatastrofalnym
wydarzeniu(Uito1998,s.9).Podatnośćodnosisiędoperturbacjiśrodowiskowych,zniszczeńobiektów
infrastrukturalnych,zabudowy,gospodarki,stratwludziachizakłóceńfunkcjonowaniawiększychspo-
łeczności,miejscicałychmiast(Uito1998;Cuteriin.2003;Hills2005;Tipple2005;Schmidtleiniin.
2008;vanderMeeriin.2008).Maonawymiarfizyczny,ekonomicznyispołeczny,wtymkulturowy
ipolityczny.Jestcechąocharakterzedynamicznym,zmieniającąsięwczasiewrazzrozwojemdemogra-
ficznym,gospodarczymitechnologicznym.Przyrostzaludnieniaoznaczawiększąpodatność,podobnie
jakrozwójzagospodarowaniaprzestrzennego.Tegoefektuniezniwelujecałkowiciezastosowanienawet
najnowszychosiągnięćinżynierii,choćtakiedziałaniamająoczywiściesilneuzasadnienie(Banks2005).
Skalaizakresskutkówkatastrofalnegowydarzeniawypadkowąryzykapojawieniasiędestrukcyj-
negozjawiska,skaliekspozycji(ludzie,środowiskoprzyrodnicze,zagospodarowanie)orazwrażliwościna
nie(Uito1998).Większąwrażliwościącechująsięgrupyspołecznepolitycznieigospodarczomargina-
lizowane,m.in.zewzględunafakt,żezregułyniemogąonezapewnićsobieodpowiednichtechnicznych
środkówochronyprzedzagrożeniem(np.klimatyzacjizabezpieczającejprzedfalamiupałów).Dodatko-
woonesilniejeksponowane,zamieszkującnajmniejatrakcyjne,bywa,żezupełnienieodpowiedniedo
tegoceluobszarywmieście(np.narażonenapodtopieniaipowodzie)(Turner2010).Zdrugiejjednak
stronysystemczłowiek-środowiskomapewnązdolnośćadaptacji,któramożewpewnymstopniuzre-
dukowaćnegatywneefektywywołaneprzezszkodliwyczynnik(RomeroLankao,Quin2011).Ilustruje
torysunek1.2-wpierwotnymzałożeniuobrazującyteoretyczneramypodatnościnaglobalnezmiany
klimatyczneiśrodowiskowe,zpowodzeniemmożnagojednakzastosowaćrównieżdopokazaniamecha-
nizmudziałaniazagrożeńspołeczno-gospodarczych.
Rysunek1.2.Podatnośćsystemuczłowiek-środowiskonazagrożenia
Źródło:RomeroLankao,Quin(2011),s.143,zmienione.