Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
10
Wstęp
-choćbiedne-wmiarębezpieczneistabilne:niebyłotamdanychotorturowaniu
więźniówpolitycznych,filtrowanoinformacjeozbrodniachiprzestępstwach,tu-
szowanorelacjezestrajkówistarćzbrojnychmilicjizrobotnikamiwPoznaniuczy
naWybrzeżu,nawetżyciegospodarczewczasachkryzysówprzedstawionewprasie
wydawałosięcałkiemznośne.Dlategotakważnebyłodlawładzblokowaniepasz-
portów,utrudniającespołeczeństwupodróżenaZachód-konfrontacjazinnąrze-
czywistościąmogłabyzbytłatwozburzyćzłudzenia,takpieczołowiciewspierane
działaniamicenzury,żeżyjemywnajlepszymzeświatów.Wliteraturzeprzedmio-
tupodkreślasięczęstojeszczejednoważnezjawisko-wyzwolonyprzezdziałania
urzędukontrolimechanizmautocenzury.Publicyści,dziennikarze,pisarzedosta-
walilekcje,jakietematyomijać,czegonienależyprzypominać.Uczylisiętegodość
szybko,alebadanieaktGUKPPiWpokazuje,żeczasemsprawdzaliczujnośćswych
nnauczycieli”,próbującprzemycićniewygodnedlawładzyinformacje,aczasem
bylizaskakiwaniposzerzaniemlistyzakazanychtematów.Musielizarazemodrobić
lekcjępisaniamiędzywierszami,lekcjęjęzykaezopowego.Tochybajedynalekcja,
któraprzyniosłakorzyśćdlakultury,oczymświadczączęstoznakomitetekstypol-
skichpowojennychkabaretóworazutworysatyryczne.
CenzurowanieliteraturywPolsceLudowejmajużbogatąbibliografięprzed-
miotową.Niesposóbwymienićwszystkiepozycje(obszernyichspisznajdujesię
nakońcuksiążkiwwykaziebibliograficznym),należyjednakpodkreślićdokona-
niazałożonego(w2011roku)iprowadzonegoprzezKamilęBudrowskąOśrodka
BadańFilologicznychnadCenzurąPRL(obecnieZakładudziałającegowramach
KatedryBadańPorównawczychiEdytorstwa)naUniwersyteciewBiałymstoku,
którywydajedwieważneseriedokumentująceplonpracnaukowychnadcenzurą.
PierwszaocharakterzehistorycznoliterackimtonBadaniaFilologicznenadCenzu-
rąPRL”,wramachktórej(wewspółpracyzwydawnictwemIBLPAN)ukazałosię
od2012roku8tomów(sątozarównopracezbiorowe,jakiksiążkiautorskie).Druga
-ocharakterzeedytorskim-to:nCenzurawPRL.Archiwalia”.Dziękiniejudo-
stępnianesąsukcesywnie,opatrzonekomentarzemedytorskimiinterpretacyjnym,
wybranemateriałyźródłowe,wytworzonewGłównymUrzędzieKontroliPrasy,
PublikacjiiWidowiskwczasiefunkcjonowaniainstytucji(recenzjecenzorskie,
biuletynyinformacyjno-instrukcyjne,protokołyznaradzespołówcenzorskich,
itd.),którychpublikacjamożebyćcennymźródłemdlaliteraturoznawców,zaj-
mującychsiętwórczościąpowojenną.Zespółwydajerównieżksiążkipozaseriami
itematycznenumeryczasopism.Bogatyspispublikacjizespołu,zktórychwiele
przywołanychjestwniniejszejpracy,znajdujesięwBibliografii.
Innymważnymośrodkiemodlatpublikującyminterdyscyplinarnepracepo-
święconecenzurze-zarównoinstytucjonalnej,jakipozainstytucjonalnej,jest
ośrodektoruńskinaUniwersytecieMikołajaKopernika.Wartowspomniećcho-
ciażbytomyzbiorowe:Niewygodnedlawładzy.Ograniczaniewolnościsłowanazie-