Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
1.POLSKADROGADODEMOKRACJI
tem1980,powstaniaNSZZSolidarnośćiwprowadzeniastanuwojenne-
gowgrudniu1981roku.Możnagonazwaćokresemautorytarnejdykta-
turypartyjno-biurokratycznej.
PolitykaPZPRwtymczasiezmieniałasię.Pokrótkimokresiere-
formnastąpiłwyraźnyregres,któregokulminacyjnymmomentembyła
policyjnaakcjaprzeciwdomagającymsięwiekszychswobódstudentom,
połączonazkampaniąantysemickąi„antyrewizjonistyczną”wmar-
cu1968roku.PoczternastulatachzmieniłosiękierownictwoPZPR,
gdywkonsekwencjikrwawychstarćzestrajkującymirobotnikamiWy-
brzeżawgrudniu1970rokuusuniętoWładysławaGomułkęijegonaj-
bliższychwspółpracowników,astanowiskopremierautraciłJózefCy-
rankiewicz.NowekierownictwoPZPRzEdwardemGierkiemjako
pierwszymsekretarzemPZPRiPiotremJaroszewiczemjakopremierem
rządupodjęłoambitnąpróbęprzyspieszeniarozwojugospodarczego
wdrodzeświadomegozadłużaniakrajutakdlafinansowaniainwestycji,
jakiwcelachkonsumpcyjnych.Politykataniezmieniałajednakpodsta-
wowychzasadfunkcjonowaniasystemu.Poniemaldziesięciulatachdo-
prowadziładozałamaniagospodarczego,costałosiębezpośrednimpo-
wodemkolejnego,największegowhistoriipowojennejPolski,kryzysu
społecznegoipolitycznegopodkonieclatsiedemdziesiątychorazkolej-
nejzmianykierownictwaPZPR.
Lata1956–1980możnajednaktraktowaćjakojedenokreswdzie-
jachsystemukomunistycznegowPolsce,gdyżprzezcałetoćwierćwiecze
podstawowecechysystemupozostaływzasadzieniezmienione.Byłyto
cechynastępujące:
1.PolskaZjednoczonaPartiaRobotniczapozostawałagłównąsiłą
państwa,cozostałonawetpodniesionedoranginormykonstytucyj-
nejw1976roku,alejejstosunkizsojuszniczymiugrupowaniami
(ZSL,SD,organizacjekatolickie)nabrałybardziejpartnerskiego
charakteru.Towtedyzaproponowanazostałaiprzyjęłasięwlitera-
turzeświatowejdefinicjatakiegojakpolskisystemupartyjnegojako
systemupartiihegemonicznejdlaodróżnieniagozarównoodsyste-
mówmonopartyjnych,jakiodrzeczywistychsystemówwielopar-
tyjnych(Wiatr1970;Sartori1970).Wżyciupolitycznymwystępo-
wałypewneformyograniczonegopluralizmupolitycznego–na
przykładwSejmiefunkcjonowałokatolickieKołoPoselskieZnak.
2.Ustałterror.Ludzieniezajmującysięzakazanądziałalnościąpoli-
tycznąniemielipowodudoobawprzedrepresjami.Wobecpodejmu-
33