Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
znajwiększychgeniuszy,jakichzrodziłahistoria,jednocześniejednymiznajwiększych
poetów,stanowiącinspiracjedlawielkiejsztukiiliteratury,będącdziedzictwemijuda-
izmu,ichrześcijaństwa,atakżestanowiącpunktodniesieniadlaichmłodszychbraci,
chrześcijańskichOjcówPustyni,począwszyodśw.JanaChrzciciela100.
Prorocyniebylijednakludźmiistniejącymipozasystemempolitycznymispołecz-
nymIzraela,ponieważwspólnotowycharakterPrzymierzaczyniłznichlegitymowana
ichcześć.Prorocyzatemniebylitraktowanijakonieprzynależącydowspólnotypoli-
tycznej,mogliodgrywaćbądźstabilizującą,bądźdestabilizującąrolę,imoglioperować
zarównowobrębieuznanychilegitymowanychinstytucji,jakipozanimi,zaśsama
działalnośćprofetycznabyłazinstytucjonalizowana101.Prorocyspełnialifunkcjestrażni-
kówPrzymierza,rodzajinstytucjiprzekształcającejniepewnąwiaręIzraelawortodoksję
kontrolującąludorazwładzęichroniącychichprzedidolatrią.Ichwpływbyłreligij-
nieprzeogromny,aletenwpływmiałfundamentalneznaczeniepolityczneiustrojowe,
podobniejakpóźniejmiałochrześcijaństwowewczesnymśredniowieczu,niszcząc
staryparadygmatmyśleniaokosmosiejakofatalistycznymcontinuumwewnątrzcza-
suiwprowadzającnowewyobrażeniekosmosujakowytworuStwórcy,narzucającego
jednocześniePrawoimoralnośćzniegowypływającąjakogwarancjichroniącejprzed
pychąizatraceniemwspólnotowymijednostkowym.
WzywaniedowiernościPrzymierzubyłozatemwzywaniemdoobronyzarówno
przedwrogamizewnętrznymi,jakipodbojemwewnętrznymwspólnotyprzezodda-
niesiędziałalnościprowadzącejdozatracenia.Prorocynakładalinawspólnotę,której
częściąbyłmonarcha,dodatkowezobowiązanie,ściśleustrojoweipolityczne.Byłto
obowiązekuniwersalny,podobnywprzesłaniupolitycznymdotegojakiwprzyszłości
miałaspełnićchristianitas.
WidocznejesttoszczególniewproroctwieEzechiela,dlaktóregowiernośćPrzy-
mierzuiwalkazidolatriąIzraelamauniwersalneznaczenie.Jesttowojna,którabędzie
wygranawperspektywieuniwersalistycznejświata,
kiedyIzrael,ludprowadzącytęwalkę,któryOnwybrał,ostatecznieoczyścisięsamzidolatrii,
wobecktórychokazałsiębyćnieodpornyrówniełatwojakcudzołożnikwgorączce,niemogący
oprzećsięwciągnięciudołóżkacorazwiększejliczbykochanekczykochanków.Ponieważkara
doprowadzijedyniedojeszczewiększegosplugawieniaJegoimienia,tymsamymwstrzymując
postępwojnyprzeciwidolatrii,OnSambędziemusiałinterweniowaćidaćSwojemuludowiwy-
branemuśrodkówktórychimbrakowało,bywypełnićswojąmisję:nnoweserce”innowegodu-
cha”.łTodlatego,żeEzechieljesttakskandaliczniestronniczy,nlokalny”,jestjednymznajmniej
szanowanychzklasycznychproroków.Leczprzypominanam,żejedynadrogakuuniwersalnemu
wiedzieprzezpartykularne,lokalne-nietylkowreligii.Wtensposóbnskandalpartykularności”
traciswójposmakskandaluwewłaściwymustawieniurelacjimiędzybyciemwybranymiuniwer-
salnością.NawetjeśliBógzdecydowałsięobjawićPrawoIzraelowiipoprzezIzrael,Onnieobja-
wiłgowyłączniedlaŻydów.RównieżzdolnośćwypełnianiaPrawaniejestograniczonajedyniedo
nich,przynależybowiemcałejludzkości102.
100
Dobrewprowadzeniewfenomenprorokówzob.R.B.Chisholm,HandbookoftheProphets:Isaiah,
Jeremiah,Lamentations,Ezechiel,Daniel,minorprophets,BakerAcademic,Ada2002.
101
J.Blenkinsopp,AHistoryofProphecyinIsrael,WestminsterJohnKnoxPress,Louisville1996,s.
3-4.Szerzejrolękulturową,społeczną,politycznąiustrojowąprorokówomawiaD.L.Petersen,TheRolesof
Israel’sProphets,JSOTPress,London1981;R.R.Wilson,ProphecyandSocietyinAncientIsrael,Fortress
Press,Minneapolis1984.
102
N.Podhoretz,TheProphetsł,s.264,287.
54