Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
PENTOZY
Ryboza
Rybuloza
Glukoza
HEKSOZY
Fruktoza
pująwroztworachwodnych,natomiastwpostacikrystalicznejjakopięcio-lubsze-
ścioczłonowepierścienie(tzw.wzoryHawortha),określaneodpowiedniojakofurano-
zylubpiranozy.Istotnąrolęwzakresieokreślaniacharakteruzwiązkuodgrywapołoże-
niegrupyhydroksylowejprzywęgluoznaczonymnumerem1wpierścieniufuranozy
lub2wpierścieniupiranozy.ZwiązkinależącedoodmianyDoznaczamysymbolemα,
gdyodpowiedniagrupa1OH(np.przywęglu1glukozylubwęglu2fruktozy)znajdu-
jesiępodpłaszczyznąpierścienia.Wprzypadku,gdygrupataznajdujesięponadtą
płaszczyzną,oznaczamyjąsymbolemβ.Podobnasytuacjajestwprzypadkurozpatry-
waniazwiązkównależącychdoodmianyL.Przykładowoprzedstawionołańcuchowe
ipierścienioweformydlaglukozyifruktozy.
Wroztworachwodnychmonosacharydyjednejformypierścieniowejmogączęściowo
przechodzićwinną(np.formaαprzechodziwβ),coprzejawiasięzmianąskręcalności
właściwejroztworu.Zjawiskotookreślamymianemmutarotacji.Wśrodkachspożyw-
czych,atakżeworganizmieczłowieka,mogąwystępowaćpochodnejednocukrów.Na
szczególnąuwagęzasługująaminocukry,np.glukozoaminaigalaktozoamina,wktó-
rychprzyC-2zamiastgrupy1OHwystępujegrupa1NH2.Ważnąrolęmogąspełniać
alkoholocukry,zwanetakżepoliolami(np.ksylitol,mannitol,sorbitol),którychgrupa
aldehydowa1CHOzostałazredukowanadoalkoholowej1CH2OH,aketonowado
1CHOH.Tagrupazwiązkówjestwykorzystywanajakosubstancjesłodzące;sąone
jednakmniejsłodkieodsacharozy.Dopochodnychmonosacharydównależytakżeza-
liczyćodpowiedniekwasy,wktórychzamiastgrupaldehydowychlubketonowych
(względnierównocześniewobydwu)występujągrupykarboksylowe1COOH.Na
szczególnąuwagęzasługująkwasyglukuronowyigalakturonowy,któreworganizmie
człowiekaodgrywająważnąrolęwprocesiewydalaniaproduktówprzemianbioche-
micznych.
D-glukoza
32