Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
RozdziałI
Strukturadomostwa-modelżydowski
1.Okrespatriarchalny
1.1.Pierwotnyfratriarchat?
Rodzinajestjednąznajtrwalszychinstytucjikulturyludzkiej.Choćwciążwywiera
ogromnywpływnakształtowaniesięjednostki,samopojęcierodzinaidomostwo
naprzełomiewiekówbywatrudnedozdefiniowania1.Badaczesązdania,żezarówno
wkulturzehebrajskiej,jakigrecko-rzymskiejobydwaterminyprzekraczająznaczenie,
jakienadajeimwspółczesnakulturaeuroamerykańska.Antropologkultury,Peter
Hammond,zauważył:Wwiększościkulturnajważniejszesystemyspołeczneoparte
sąnapokrewieństwie.Wszędzieludzierodząsięwjakiejśrodzinie.Iprawiezawsze
rodzinajestważnadającim-dosłownielubwprzenośni-startwżyciuzarówno
wkwestiiprodukcji,żywności,odzieży,ochronyiedukacji,aostateczniewyznaczadla
nich(miejsce’wspołeczeństwie.Wwiększościkulturgrupaosóbspokrewnionychodgry-
wawiększąrolę[niżwkulturacheuroamerykańskich2],odgrywapierwszorzędnąrolę
wkształtowaniuosobowościpodkątememocjonalnym,ekonomicznym,społecznym
iduchowymdającpodstawęwszelkiejorganizacjispołecznej3.Zgadzającsięztąopinią
możemydodać,żerodzinaantyczna,wtymtakżeżydowska,posiadałazdecydowanie
pojemniejsząstrukturęiniesprowadzałasięwyłączniedorelacjizachodzącychmiędzy
rodzicamiidziećmi.Przeztojejwpływnawartościwyznawaneprzezjednostkibył
zdecydowaniewiększy.
FunkcjonowaniefratriarchatudostrzegamywewczesnejAsyriiiElamie,wśródHety-
tówiHurrytów.Poprzezdyfuzjękulturowąstałsięonponiekądnormądlawieluludów
1Termindomidomostwobędąużywanezamiennie,choćichznaczenieniezawszesiępokrywa.
Drugiterminjestszerszyiimplikujecałokształtrelacjiosobowychiekonomicznychzachodzących
wmaterialnejigospodarczejprzestrzenidomu;składdomostwamożebyćposzerzonyomajątek,służ-
bę(niewolników)iinneosobyznajdującesiępodopiekąwłaściciela(najczęściejpanadomu)iwści-
słejodniegozależności.Wstarożytnościrozróżnieniamiędzydomemadomostwemniesąstosowane.
Natrwałośćizmiennośćpojęciarodzinyigospodarstwadomowegozwracająobecnieuwagęliczni
badacze,por.Ch.J.H.Wright,Family,w:ABD2,s.761-769;L.G.Perdue,TheIsraeliteandEarly
JewishFamily.SummaryandConclusions,163-222,w:idem,J.Blenkinsopp,J.J.Collins,C.Meyers
(red.),FamiliesinAncientIsrael,Louisville1997;N.K.Gottwald,TheTribesofYahweh.ASociologyof
theReligionofLiberatedIsrael1250-1050B.C.E.,s.245-292.
2Brakwskazaniaautoratłumaczeniaprzytekstachobcojęzycznych(antycznychiwspółczesnych)
oznaczatłumaczeniewłasne.
3P.Hammond,AnIntroductiontoCulturalandSocialAnthropology,London1978,s.146-147.