Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
XXXIV
Wstępdowydaniapolskiego
niaiporządkowaniarzeczywistości,atakżejakonpierwszychfilozofiiprzyrody”,
dostarczającychkoncepcjiwyjaśnieniauniwersum.Problematykatazostałapodjęta
zarównowramachszerokopojętejtradycjidurkheimowskiej,jakiwinnychkierun-
kachantropologii.WsumiewięctenfragmentdziełaDurkheima,jakimjestsocjolo-
giapoznania,okazałsięiatrakcyjny,ipłodny,zwłaszczawostatnichlatach,wwielu
dziedzinachhumanistyki.
Jednązkonsekwencjiujmowaniakategoriipoznawczychjakowyobrażeń
zbiorowychbyłouwzględnienieafektywnegowymiarumyśli,afektywnegoaprio-
ri,utożsamianegozczynnikiemspołecznym,obecnegowmyśliDurkheimaijego
współpracowników,zagubionegopotemwramachsocjologiiwiedzy.Dzisiejszeza-
interesowaniespołecznymcharakterememocjiirozwójsocjologiiemocjimapewne
podstawywkoncepcjachDurkheima.
Jeszczejednąsprawęchciałabymporuszyćwzakończeniutejczęścirozważań.
JakwskazujewielokrotniewspominanytuprzezemnieStevenLukes,dlarozwoju
socjologiiwiedzyszczególnieważnebyłopodstawowetwierdzenieDurkheima,iż
pojęciaikategoriesąwyobrażeniamizbiorowymi.Skierowałotouwagębadaczyna
kulturowykontekstsystemówmyśli,stwarzająctymsamymnowąperspektywęich
badania-jakofragmentówcałościkulturowych.
VIII
WkomentarzachdotwórczościDurkheimapodkreślasiędoniosłośćzawartych
wElementarnychformachżyciareligijnegopropozycjibadaniapierwotnychsyste-
mówmyślinietylkodlarozwojusocjologiiwiedzy,aleidlansocjologiikulturowej”
(jaktosięniekiedyproponuje,bynieużywaćsugerującegozawężenieterminunso-
cjologiakultury”,mającnamyślinaukębadającąkulturęwkategoriachsocjologicz-
nych)orazantropologiikulturowej.Badaczewskazująwięcnaobecnośćwkoncep-
cjachDurkheimakategorii,będącychodpowiednikamitych,którymidziśposługują
sięnaukiokulturze.
Wskazujesięwięcnaprzykład,żesamakategorianfaktyspołeczne”jestprzez
Durkheimarozumianawsposób,wjakiużywasięwspółcześnieterminunjednostka
kultury”.Decydująotymdwiecechyfaktówspołecznych:popierwsze,ichcharak-
terponadindywidualnyizwiązanaztymzdolnośćwywieraniaprzymusunajednost-
kę;powtóre,ichwzględnieautonomicznycharakter.Kulturaniejestniczymwięcej
niżzespołemtakrozumianychfaktówspołecznych(Tiryakian1962).Ujęcietojest
nazbytszerokie.Dalekobardziejuzasadnionewydajesięstanowiskowiążącepro-
blematykękulturyzkategoriąDurkheimowskichwyobrażeńzbiorowych,będących
wszaktylkopewnymrodzajemfaktówspołecznych.Wyobrażeniazbiorowetonie
tylkoinieprzedewszystkimelementypoznawcze-pojęciaikategorierozumowe,
alerównieżwartości,ideały,wierzeniaisymbole,będącewspólnymiwartościami
iideałamipodzielanymiwramachzbiorowości,odznaczającesiępewnymstopniem
obiektywizacjiizewnętrznościwobecjednostek.JaksłuszniewskazujeRobertBellah