Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
Wstępdowydaniapolskiego
XXXV
(1959,s.457-458),koncepcjawyobrażeńzbiorowychbyłaodkryciemofundamen-
talnymznaczeniudlasocjologicznejanalizykultury.Byłotobowiemodkryciekul-
turyjakoelementuanalitycznieodrębnegoodsystemuspołecznego(wyobrażenia
zbiorowesąutożsamianezporządkiemkulturowym,zmiennemorfologicznezpo-
rządkiemspołecznym);dopieronatejpodstawiemożliwebyłobadaniewzajemnych
związkówmiędzyelementamiobutychsfer.SamDurkheimwprawdziespowodował
niejakiezamieszanie,określającelementyobutychsferjakonspołeczne”,niemniej
samoichrozdzieleniebyłomomentembardzoważnym.Itakpojęciekulturywystę-
pującewewspółczesnejantropologiizbliżonejestdoDurkheimowskiejkategorii
wyobrażeńzbiorowych(por.Bohannan1960;Peacock1981).
Wrozwojuantropologiikulturowejważneokazałysięrównieżtwierdzenia
Durkheimanatematzależnościmiędzytymidwomaporządkamifaktów:między
porządkiemwyobrażeńzbiorowychaporządkiemspołecznym.Iturównieżmożna
wyodrębnićtwierdzeniadotyczącekilkutypówzależności.Popierwsze,będzieto
relacjastrukturalna,ukazującaizomorfizmkultury(wyobrażeniazbiorowe)ispo-
łeczeństwa.Podrugie,będzietozależnośćfunkcjonalna:wzajemnafunkcjonalność
wobecsiebiekulturyispołeczeństwa.Potrzecie,możnamówićoobecnościwkon-
cepcjachDurkheimazależnościocharakterzeprzyczynowym:kulturamaswójpo-
czątekwspołeczeństwie,ewolucjakulturowamożebyćwyjaśnianaprzezewolucję
społeczną.Dwapierwszetwierdzeniastałysięnparadygmatamiantropologiispo-
łecznej”,różnierozwijanymiprzezpóźniejszychbadaczyiwróżnysposóbnadal
aktualnymi(Peacock1981).
NajbardziejwyrazistymwspółczesnymprzykłademobecnościmyśliDurk-
heimawbadaniachkulturyjestsocjologiakulturowaJeffreyaC.Alexandra,który
wswychpracachpodkreślarolęautoraElementarnychformwwypracowaniupodej-
ściadokulturyjakodoautonomicznegokompleksuzjawiskorazwukształtowaniu
perspektywsemiotycznejistrukturalnejwjejbadaniu(Alexander1990).
IX
OmawiającElementarneformyżyciareligijnegozperspektywyichkontynuacji,
niesposóbpominąćpewnegonurtubadań,któregogenezęmożnapowiązaćzkon-
kretnymistronicamiomawianejpracy.Mamnamyślisocjologicznebadaniacza-
su.Winterdyscyplinarnejrefleksjichronozoficznejprzełomowymmomentembyło
niewątpliwieukazaniespołecznegocharakteruczasu.Tozupełnienowepostawie-
nieproblemuwiążesięzpracamiDurkheimaorazjegowspółpracowników.Durk-
heimpierwszywskazałnaspołeczny,toznaczyzbiorowy,aniejednostkowy,aspekt
problematykiczasu,otwierająctymsamymzupełnienowąperspektywębadawczą.
Jakopierwszyużyłteżterminuczasspołeczny,którytakązrobiłkarieręwsocjologii
wciągukilkuostatnichlat.Ichoćwielubadaczy-patrzączperspektywyhistorii
refleksjinadczasem-wskazywałonaróżnierozumianyjegorelatywizm,Durkheim
pierwszypodjąłproblemspołecznegorelatywizmuczasu.Stworzyłteżpodstawy