Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
WdotychczaswydanychsyntezachgeologiiPolskiaspekthistorycznywystępujezwyklewtle
lubnamarginesiedominującegoopisuposzczególnychjednostekregionalnych.Widzimytojuż
wdzielePuscha(1833-1836),następnieSiemiradzkiego(1909,1922),awczasachnambliższych
KsiążkiewiczaiSamsonowicza(1953)orazKsiążkiewiczaiinnych(1965).Wśródnowszychsyntez
regionalnychszczególnemiejscezajmujewielotomowaiwieloautorskaHBudowageologiczna
Polski”wydawanaprzezPaństwowyInstytutGeologicznywlatach1968-2004.Jestonanajobszer-
niejszym,bardzoszczegółowymiwwielufragmentachdodziśniezastąpionymźródłeminformacji
ogeologiikraju.Poszczególneczęściitomytegowydawnictwazostałyzaplanowanezgodnie
zkluczemtematycznym(stratygrafia,tektonika,surowceipaleontologia),naktórynakładasię
kryteriumregionalne(osobnoomówionatektonikaSudetów,NiżuPolskiegoiKarpat).
Wostatnichtrzechdekadachpodręcznikiakademickiesilniejszynaciskkładąnaaspektre-
gionalny,akwestiarozwojubudowygeologicznejschodzinaplanniecodalszy(Stupnicka,1989;
Mizerski,2014;StupnickaiStempień-Sałek,2016).
NatledotychczasowychopracowańgeologiikrajuwyjątkiemjestskromnapublikacjaGrzy-
bowskiego(1912),będącakomentarzemdojegomapygeologicznejziempolskich.Książkata,
noszącatytułHZarysgeologicznyhistoryipolskiegoobszaru”
,omawiapokrótceizgodniezówcze-
snymstanemwiedzykolejneprocesyiwydarzeniageologiczne,kształtującebudowęgeologiczną
ziempolskich.Wtymduchu,aczkolwiekzuwzględnieniemznacznegopostępuwbadaniachgeo-
logicznychostatniegostulecia,zostałateżnapisananiniejszaksiążka.Upodstawtegopodejścia
leżypojmowaniegeologiijakonaukiprzedewszystkimhistorycznej,zczymwiążesięzałożenie,że
niemożnazrozumiećdzisiejszejstrukturygeologicznejbezuwzględnieniajejhistorii.Parafrazując
słynnepowiedzeniesirArchibaldaGeikieHthepresentisthekeytothepast”
,wiedzaoprzeszłości
jestkluczemdoopisuizrozumieniateraźniejszości,anawetdoprzewidywaniaprzyszłości.
Wydajesię,żedominującydotądschematpisaniaogeologiiPolskiwujęciuściśleregional-
nymwynikałgłówniezniedostateczniezaawansowanego,adotegonierównomiernegorozpo-
znaniaróżnychregionówgeologicznych.Siłąrzeczyprzeważałowięcomawianieichjakoosob-
nychdomenohistoriirozwojuluźnopowiązanejzinnymiobszarami.Dopierowkilkuostatnich
dekadachlepiejrozpoznanogłębokąbudowęgeologicznąkraju,atakże,dziękinowoczesnym
metodomstratygraficznym,możnabyłoporównaćwiekprocesówizdarzeńwosobnychregio-
nach.TozkoleiprowadziłodocorazspójniejszejinterpretacjiewolucjigeologicznejPolskina
rozległymtleregionalnym,wtymrównieżkontynentalnymiglobalnym.Dobrymprzykładem
jestepokawaryscyjska(rozdział5),dlaktórejdopieroodniedawnadysponujemydatowaniem
zjawisksedymentacyjnychitektonicznych,metamorfizmuiprocesówmagmowychworogenie
sudeckim,adotegoprecyzyjnympodziałemstratygraficznymdewonuikarbonujegoprzed-
pola.Umożliwiato-podobniejakwprzypadkuepokialpejskiej,awpewnymstopniurównież