Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
(nJestem,któryjestem”,nJestem,posłałmniedowas”itp.)znalazłysyntetycznywyraz
wocalającymdziałaniuzbawczymBogawobecswegoluduizapewnieniuoJegosuwe-
rennej,alezawszebliskiejipomocnejobecności,przetonależyjąraczejinterpretować
niewsensieontologicznym,lecznarracyjnym.Tohistoriawyjaśniatrwałątożsamość
Tego,októrymwswoichramachmówi,przyczymOnsamręczyzajejprawdziwość.
Historiastanowizatem-mimozmieniającychsięwarunkówświatadoczesnego-za-
wszeaktualnąpodstawępoznania,żeBógWyjściaokazujesięwkażdymhistorycznym
czasieWybawcą89.
NiepojętyrozkazujeprzestrzegaćPrawa,aleponieważjestniepojęty,jestpozaza-
sięgiemjakiejkolwiekwładzy,cowięcej-pozazasięgiemjakiejkolwiekwładzypoli-
tycznejczysymbolicznej,władzyprzedstawianiaikształtowaniaBoganaobrazipo-
dobieństwoludzkichpragnień.Nicdziwnego,żeidolatriabyłanajcięższymgrzechem
przeciwBogu,zakazanymwIprzykazaniuDekalogu.GłównymwrogiemPrzymierza
niebyłobowiempogaństwojakotakie,leczidolatria,ZłotyCielec.Bibliahebrajskajest
jednoznacznacodotego,żeJahweniemaaniformy,anikształtu,żejestcałkowicie
nieporównywalny;stądżadenidol,wyobrażenie,ideaczycokolwiekporównywalneze
stworzeniemmogłobykiedykolwiekuchwycićistotęBoga.KiedyIzraelicibylinawie-
dzaniprzezBoga,niewidzielianiJegokształtu,aniformy.WprawdziewBibliiwystę-
pujewielefragmentówantropomorfizujących(Boskamoc,Bożypalecitp.),leczzawsze
byłyonerozumianejakopoetyckieprzenośnie.Bibliapokazujeostrąwalkęproroków,
starającychsięzaszczepićmonoteizm,przeciwtym,którzyjakAhabstarająsięzachęcać
innychdopoliteizmuczywszelkiegobałwochwalstwa.ProrokJeremiasznp.lamentuje
nLiczbębogówliczyćnależyliczbaTwoichmiast”(Jr2:28).Bibliamawielenazwna
określenieidolatrii,aichużyciepokazujeprzerażenie,jakimnapełniająonepiszących
Biblie.Fałszywibogowiesąstygmatyzowanijakonnie-Bóg”,nrzeczynicości”,nmar-
ność”,nniegodziwość”,nwiatripomieszanie”,numarli”,nmartweciała”,nkłamstwo”,
czyokreślanipodobnymiepitetami90.BógIzraelabyłBogiemzazdrosnym,bowiembył
BogiemwybierającymludIzraeladozadaniaprzełamaniafatalizmuczasuhistoryczne-
goiwrazznimprzełamaniafatalizmuwładzypolitycznej.Źródłowolnościzaczęłobić
najpierwnapustyni,ponieważtoJerozolimazłamałaidolatrięwładzynazawsze.
Takametafizykabyłarewolucyjnaimiałakonsekwencjeustrojowe,nawetjeślijedy-
niewsposobiepostrzeganiawładzyprzezpoddanych,bowiemnatychmiastdelegitymi-
zowałamonarchiędespotycznąjakoczęśćnaturalnegoporządkukosmicznego.Czyniła
zniejziemską,sztuczną,ludzkąwoląstworzonąinstytucję,zaszczepionąwspólnocie
wczasachhistorycznych,wokolicznościachdokładniezapisanychwźródłach.Żydow-
skamonarchianiebyłaaniboska,anipółboska.Stwórcąwszystkichrzeczy,Wszech-
mocnym,NieopisanymbyłjedenwyłącznyBóg,PanWszechświata.Rzeczywistycha-
rakterludzkiejwładzykrólewskiejoddajenapomnieniezPierwszejKsięgiSamuela:
89
K.Rahner,H.Vorgrimler,Małysłownikteologiczny,tłum.T.Mieszkowski,P.Pachciarek,Pax,War-
szawa1996,s.186.
90
OdpowiednioKsięgaPowtórzonegoPrawa32,17-21;32;KsięgaJeremiasza2,11;16,18;Księga
Kapłańska19,4etpassim;26,30;1KsięgaSamuela15,2;KsięgaIzajasza41,29;44,20etpassim;Księga
Psalmów106,28;.Zob.Y
.Kaufmann,TheReligionofIsrael.FromitsBeginningstotheBabylonianExile,
UniversityofChicagoPress,Chicago1960;B.S.Kogan,JudaismandtheVarietiesofIdolatrousExperience
[w:]D.Novak,N.M.Samuelson(eds.),ProceedingsoftheAcademyforJewishPhilosophy,UniversityPress
ofAmerica,Lanham1992;zob.teżwątekidolatriiuproroków:N.Podhoretz,TheProphetsł,s.2,313-359.
49