Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
Wiadomościogólne
1
1.1.Metrologiaijejpodział
Nazwametrologiapochodzizjęzykagreckiego,wktórym
µετρον
znaczy„mia-
ra”,a
λογοσ
—„słowo,nauka”.Wewspółczesnymujęciumetrologięmożna
określićjakonaukęozapewnieniuśrodkamitechnicznymiiorganizacyjnymi
poprawnościpomiarówwewszystkichdziedzinachnauki,technikiigospodarki.
Rozwójnaukiitechnikijestuwarunkowanynapływemrzetelnych
iodpowiednioprzetworzonychinformacjiootaczającejnasrzeczywistości.
Głównymźródłemobiektywnychinformacjiowłaściwościachzjawiskiciałsą
wynikipomiarów.Najbardziejogólniepomiarmożnascharakteryzowaćjako
ilościowewyznaczenie—nadrodzeempirycznej—jakiejścechyzjawiska,
ciałalubprocesu.Wnaukachprzyrodniczychitechnicznychpomiary,obok
obserwacjiieksperymentu,sągłównąmetodąbadawczą.Dziękipomiaromstało
sięmożliwe„tłumaczenie”świataprzyrodyitechnikinajęzykmatematyki.
Wszerszymujęciuzzagadnieniempomiarułącząsięnierozerwalniedwa
pojęcia:modelowaniematematyczneimierzenie.Modelowaniematematyczne
poleganaodwzorowywaniucechprzedmiotówlubzdarzeń—liczbami,
azwiązkówmiędzytymicechami—związkamimiędzyliczbami.Mierzeniezaś
jesteksperymentemprowadzącymdowyznaczenialiczbmodelującychkon-
kretnecechyprzedmiotówizdarzeń[Jaworski1979].Modelowaniemate-
matyczneprowadzidoutworzeniaskalipomiarowej,cechęzaś,dlaktórejmożna
utworzyćskalę,nazywasięwielkością.Opierającsięnatakimrozumieniu
pomiaru,możnamierzyćróżnecechy,np.:masę,ciężar,temperaturęciała
przyrządamipomiarowymi,atakżeinteligencjęiefektywnośćdydaktycznąpro-
cesunauczania(uczeniasię)zapomocąstandardowychtestów,czyteżtwardość
materiałuwedługskalitwardościMohsa.Wostatnichtrzechprzypadkachnie
możnautworzyćjednostkimiary,bowiemskaletychwielkości(inteligencji,
efektywnościdydaktycznej,twardości)mająjedyniecharakterporządkowy.
Wwęższym,klasycznymujęciuwielkość(mierzalna)towłaściwość(ce-
cha)zjawiska,ciałalubsubstancji,którąmożnawyróżnićjakościowoiwyzna-
czyćilościowo[Międzynarodowysłownikpodstawowych...1996].Wyróżnienie
jakościowepolegana—mniejlubbardziejścisłym—zdefiniowaniuwła-
17