Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
pishalicko-wołyński
12
,zaśKronikaziemipruskiejPiotrazDusburga
13
jestważnymźró-
dłemzwłaszczawkwestiinajazdówpruskich,jaćwieskichilitewskich.
2.Problematykarozprawywświetledorobkuhistoriografii
Pytaniadotyczącegenezytzw.separatyzmumazowieckiegozadawanowhisto-
riografiiwielokrotnie.Szczegółowyprzeglądbadańtegozagadnieniaopracowałwla-
tach80.M.Palczewski,wskazującnaopiniemówiąceowejściuMazowszanadrogę
odrębnegorozwojujużwczasachBolesławaKrzywoustegozpowoduoddalenia
tegoterytoriumodogniskżyciapolitycznegoiwyjątkowepołożenie–zagrożone
najazdami.Większośćhistorykówuważała,żeodmiennasytuacjagospodarcza,spo-
łecznaipolitycznawynikałazpołożeniageopolitycznego,słabościkulturowej,zni-
komejroliKościoła,słabejkolonizacjiniemieckiej,partykularyzmudzielnicowego,
bratobójczychwalk.Wskazywano,żeopórMazowszaprzedzjednoczeniemwcza-
sachWładysławaŁokietkawypływałzpoczuciarównościksiążątmazowieckich
wobecksięciakrakowskiego
14
.
Wostatnimczasienatemat„zapóźnieniaMazowsza”wypowiadałsięA.Gieysz-
tor,którywdużymstopniuobarczałzaniewinąKonradaI.Uważał,żeksiążę,wal-
czącoKraków,traktowałMazowszejakozapleczewojen,prowadzonychzudziałem
JaćwięgówiLitwinów,coznacznieosłabiłoobronnośćMazowsza
15
.Negatywnąoce-
nęKonradapodzieliłH.Samsonowicz,aczkolwiekstarałsięzauważyćniezależne
odjegodziałalnościczynniki,wpływającenasytuacjęnaMazowszu(np.następująca
wtymczasiezmianaszlakówhandlowych)
16
.
Niniejszapracazatempodejmujezagadnieniaporuszanejużwewcześniejszejlite-
raturze.Podsumowanie–wdużymstopniu–dotychczasowychbadańśrednio-
wiecznegoMazowszaznajdujemywwydanymdwukrotnieopracowaniuzbiorowym
poświęconymjegodziejompolitycznym,aletakżekulturalnymispołecznym
17
.Zdaje
sięjednakbrakowaćpracdotyczącychszerokichuwarunkowańrozwojuMazowsza
odczasówwczesnopiastowskichigenezyodmiennejsytuacjinaMazowszuczasu
IRzeczpospolitejodinnychpolskichziem,którabyłabyprzedstawionawmożliwie
wielostronnymkontekścieprzemianwokresieśredniowieczaiwporównaniuzsy-
tuacjągospodarczą,ustrojowąipolitycznąsąsiadów,wtymprzypadku–szczególnie
Małopolski.Takiebadaniaporównawczemogąprowadzićdownioskowanianate-
111111
12
Polnoesobranierusskichletopisej,t.2,Moskva1962
13
PiotrzDusburga,Kronikaziemipruskiej,tł.S.Wyszomirski,wyd.J.Wenta,Toruń2005
14
M.Palczewski,Problem„separatyzmumazowieckiego”whistoriografiipolskiej,PH,76,1985,
z.1,s.113-129
15
Np.A.Gieysztor,TrzystulecianajdawniejszegoMazowszapoł.Xw.–poł.XIIIw.,[wo]Dzieje
Mazowsza...,s.159,160
16
H.Samsonowicz,PiastowskieMazowszeaKrólestwoPolskiewXIII-XVw.,[wo]Piastowiewdzie-
jachPolski,red.R.Heck,Wrocław1975,s.118;idem,KonradMazowiecki(1187/88-31VIII1247),
Kraków2008;idem,RefleksjewokółbadańhistorycznychMazowsza,RM,20,2008,s.13
17
DziejeMazowszado1526r.,red.A.Gieysztor,H.Samsonowicz,Warszawa1994orazzmie-
nionewydaniedrugie–DziejeMazowsza,t.1,red.H.Samsonowicz,Pułtusk2006
9