Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
1.1.Ogólnezałożeniapolitykiwyznaniowejpaństwa
73
poparciadlawładzorazwyartykułowaniahistorycznegoznaczeniamisjiśw.św.Cyryla
iMetodegojakokwestiiważnejdlatożsamościprawosławiawPolsce.
Deklarowanalojalnośćwobecwładzybyłarównieżgłównymczynnikiemkształ-
tującympostawęPAKPwobecnOrędziabiskupówpolskichdoichniemieckichbraci
wchrystusowymurzędziepasterskim”86.Wynikałaonazarównozczynnikówteologicz-
nych,jakisytuacji,wjakiejznalazłosięprawosławiepodrugiejwojnieświatowej(cał-
kowiteuzależnienieodpaństwa).Znaczącąrolęodgrywałrównieżwystępującyczynnik
niechęci,anawetzagrożeniazestronyKościołarzymskokatolickiego(m.in.utrudnienia
zpochówkami,konfliktyidewastacjeprawosławnychcmentarzy,wyszydzaniewier-
nych,przejmowanieświątyń).Teostatnieaspektydotyczyłyrównieżinnychkościołów
izwiązkówwyznaniowych87.
DopropagandowejwalkiznOrędziem”władzezpełnąpremedytacjązaangażowały
Kościołymniejszościowe.Jużwgrudniu1965r.WiesławOciepka,zastępcakierownika
WydziałuAdministracyjnegoKCPZPR,omawiającformyreakcjiwładznanOrędzie”,
stwierdziłwprost,żejestzamiarwłączeniadoakcjiprotestacyjnejwyznańnierzym-
skokatolickich.JednocześnieAleksanderSkarżyński(p.o.dyrektoraUdSW)podkreślił,
żeustosunkowałysięonenegatywniedonOrędzia”irozpoczęływyjaśnianiewiernym
jegoszkodliwości88.Wlutym1966r.PAKPzająłzgodnezoficjalnąliniąpolskiegorządu
stanowiskowobecwydanegoprzezpolskichbiskupówrzymskokatolickichnOrędzia”89.
86Tekstorędziazob.P.Raina,Kościółkatolickiapaństwowświetledokumentów1945-1989,t.2:Lata
1960-1974,WydawnictwonWdrodze”,Poznań1995,s.356-362.Ogenezieinastępstwachpolitycznych
orędziazob.J.Żaryn,DziejeKościołakatolickiegowPolsce…,op.cit.,s.234-241;P.Madajczyk,Orędzie
biskupówz1965r.jakoelementobchodówmilenijnych,nWięź”1997,nr145,s.144-152;W.Janowski,
OrędziebiskupówpolskichdobiskupówniemieckichiobchodyTysiącleciaChrztuPaństwowościPolskiej
-natlestosunkówpaństwo-Kościół-wopiniachikomentarzachzachodnichśrodkówmasowegoprze-
kazu,w:Milleniumpolskie.Walkaorząddusz,InstytutWydawniczyPAX,Warszawa2002,s.122-128;
B.Friedhelm,W.J.Wysocki,K.Ziemer(red.),Polsko-niemieckieinicjatywypojednaniawlatachsześć-
dziesiątychXXwiekuapolitykaodprężenia,WydawnictwoNeriton,Warszawa2010.
87Zob.T.J.Zieliński,KościółChrześcijanBaptystów,WydawnictwoSłowoPrawdy,Warszawa1994;
J.Borowiak,KościółEwangelicko-MetodystycznywPolsce,Ajcomp,AndrzejE.Januszko,Warszawa1999;
Z.Łyko,KościółAdwentystówDniaSiódmego.Historia.Nauka.Ustrój.Posłannictwo,Wydawnictwo
ChiWnZnakiCzasu”,Warszawa2000;K.Białecki,KościółNarodowywPolsceś,op.cit.;J.Mironczuk,
PolitykapaństwawobecZjednoczonegoKościołaEwangelicznegoś,op.cit.;J.Mizgała,KościółEwan-
gelicko-ReformowanywRP-historiaiwyzwaniawspółczesności,w:Z.J.Winnicki,T.Dębowski(red.),
NierzymskokatolickieKościołychrześcijańskiewewspółczesnejPolsce,WydawnictwoAdamMarszałek,
Toruń2007;J.Kłaczkow,KościółEwangelicko-AugsburskiwPolscewlatach1945-1975,Wydawnictwo
AdamMarszałek,Toruń2010;E.Warchoł,PolskiNarodowyKościółKatolickiwPolsce(1922-1952),
WydawnictwoDiecezjalneiDrukarnia,Sandomierz2011.
88AAN,KCPZPR,sygn.873/3,ProtokółzposiedzeniaKomisjiKCdoSprawKleruz30grudnia
1965r.
89Oorędziudobiskupówniemieckichikampaniiantyorędziowejwładzpaństwowychzob.P.Ma-
dajczyk,Nadrodzedopojednania.Wokółorędziabiskupówpolskichdobiskupówniemieckichz1965roku,
PWN,Warszawa1994;B.Rogowska,OrędziebiskupówwświetledokumentówPZPR,w:S.Dąbrowski,
B.Rogowska,PropagandaantykościelnawPolsce(1945-1968),Arboretum,Wrocław2001;S.Dąbrow-
ski,Orędziebiskupówpolskichdoniemieckichzlistopada1965rokuwinterpretacjiioceniepolskiejprasy
katolickiejipartyjnej(PZPR),w:S.Dąbrowski,B.Rogowska(red.),Propagandaantykościelnaś,op.cit.;
J.Żaryn,DziejeKościołakatolickiegowPolsceś,op.cit.;s.234-241;B.Kerski,T.Kycia,R.Żurek,„Prze-
baczamyiprosimyoprzebaczenie”.Orędziebiskupówpolskichiodpowiedźniemieckiegoepiskopatu
z1965roku.Geneza-kontekst-spuścizna,WspólnotaKulturowanBorussia”,Olsztyn2006;J.Myszor,