Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
ZałożeniawyprowadzonezkoncepcjiBenedictpodokonaniupewnych
modyfkacjimożnazastosowaćdoanalizywspółczesnegospołeczeństwa,
wktórymrównoleglefunkcjonująróżnorodne,częstowykluczającesięnor-
myofragmentarycznymzakresie.Kategoriaspołecznegoprzystosowania
jestzatemwzględnanietylkowkontekściemiędzykulturowym,lecztakże
wodniesieniudotegosamegospołeczeństwa,wktórymjednostkiodgrywają
różnerolewymagająceodmiennychzachowań.Założenietojestszczególnie
istotnewobecwielościkrzyżującychsięspołecznychdoświadczeńwspółcze-
snychjednostekwynikającychzfunkcjonowaniawobrębiewielugrup,kate-
gorii,społecznościiinstytucji,wktórychobowiązująróżnenormy13.Mówiąc
okonformizmiespołecznym,należyzatemzadaćpytanieojegozakres.Istot-
nekwestiesprowadzająsiędopytań:wobecjakichnormdanajednostkajest
konformistyczna,wjakimstopniuorazjakiematokonsekwencjedlapostrze-
ganiajejzdrowiapsychicznegozokreślonejperspektywy.
Koncepcjąwykraczającąpozaprosteujmowaniezdrowiapsychiczne-
gowkategoriachkonformizmuiwskazującąnabardziejzłożonerelacje
międzytymipojęciamijestteoriaTalcottaParsonsa.Wjegoujęciuzdro-
wiepsychicznetoniesamkonformizmwobecnormspołecznych,leczjego
optymalnyzakres;stan,wktórymjednostkawykazujefloptymalnąumie-
jętnośćefektywnegopełnieniarólizadańwyznaczonychjejprzezproces
socjalizacji”14,cozperspektywysystemuspołecznegooznaczajegofunkcjo-
nalnąintegrację.Chorobatraktowanajestnatomiastjakozarównodefcyt,
możliwedziękirywalizacjizinnymi),leczmogłybyzostaćuznanezapatologicznewsytuacji,
gdybyprzedstawicielktóregośzplemionzacząłprzejawiaćzachowaniacharakterystyczne
(iwtymznaczeniutypoweiflnormalne”)dlaczłonkówinnegoplemienia.Podobniezacho-
waniateocenianezperspektywywspółczesnejpsychiatriizachodniej,zostałybyuznaneza
symptomyzaburzeńpsychicznych(różnychzaburzeńosobowości,np.zależnej,paranoidal-
nejorazantyspołecznej),jeśliichkontekstspołeczno-kulturowyzostałbypominięty.Ibidem.
13Przykładowopracującyzawodoworodzicekonfrontująsięzesprzecznyminormamiiwy-
maganiami:mobilności,dyspozycyjności,nieskrępowaniażadnymukładem,umiejętności
pełnejkoncentracjinazadaniu(zestronyrynkupracy)orazpoświęcaniaczasu,stabilności,
empatii,opiekuńczości,bieżącegoreagowanianapotrzebyinnychosóbnawetjeśliwyma-
gatoprzerywaniaaktualniewykonywanychczynnościorazstałegouwzględnianiabliskich
wswoichplanach(zestronyrodziny).Uruchomienieskryptówzachowańcharakterystycz-
nychdlakontekstuprywatnegowkontekściezawodowym(iodwrotnie)stanowiłobyczyn-
nikzakłócającyfunkcjonowaniestruktur.Kluczowąumiejętnościąpsychologicznąjestzatem
sprawneflprzełączaniesię”pomiędzyróżnymitrybamispołecznegofunkcjonowania.Por.
A.Kwak,Niedokończonyprocesindywidualizacjikobiet-czyUlrichBeckmarację?,(w:)M.Frąc-
kowiak-Sochańska,S.Królikowska(red.),Kobietywpolskiejtransformacji1989-2009.Podsumo-
wania,interpretacje,prognozy,WydawnictwoAdamMarszałek,Toruń2009,s.491-509.
14T.Parsons,Strukturaspołecznaaosobowość,tłumaczenieA.Bentkowska,PWN,Warszawa
1969,s.340.
31