Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
ŚwiatwXVIIwieku
Ryci31
StatekKompaniiWschod-
nioindyjskiejwgakwaforty
zXVIIw.(BibliotekaJagiel-
lońska,Kraków)
Kompania
Zachodnioindyjska
innekompaniehandlowe
EuropaiAfryka
towarybezcłaipłaciłaniewielkiecłonatowarywywożonezmetropolii.Zostałaona
wyposażonawnieograniczoneprawozakładaniafaktorii,twierdz,utrzymywania
własnegowojska,prawozawieraniaukładówitraktatówpokojowychorazpełnię
władzysądowniczejiadministracyjnejnazdobytychobszarach.
DużomniejszeznaczeniemiałaholenderskaKompaniaZachodnioindyjska,za-
łożonaw1621r.Otrzymałaonana24lataprzywilejehandloweiosadniczewAfryce
iAmeryce.Wprowadzonychwojnachmorskichwokresiepierwszych15latswojego
istnieniajejokrętyzniszczyłyokoło600statkówhiszpańskich.Jednakwobecmałej
liczbyholenderskichkolonistów,kompanianieodegraławiększejrolinapółkuli
zachodniej.Odpoł.XVIIstuleciajejznaczeniewyraźniesięzmniejszyło.
KompaniewschodnioindyjskiezałożonotakżewDanii,SzwecjiorazweFrancji.
Byłyonejednakznaczniesłabszeodkompaniiangielskiejiholenderskiej.Cowięcej,
francuskaKompaniaWschodnioindyjskabyławdużejmierzeinstytucjąpaństwową,
zarządzanąprzezurzędnikówkrólewskichiopartąnapaństwowymkapitale,co
znacznieograniczałojejaktywnośćgospodarczą.Formęspółekakcyjnychotrzyma-
łykompaniaArkadiiiKanady,założonew1628r.przezkardynałaRichelieuoraz
KompaniaIndiiZachodnich,którąpowołałministerColbert.Whandluzamorskim
nieodegrałyonejednakpoważniejszejroli.
BezpośredniekontaktyhandloweEuropyzAfryką,zapoczątkowaneprzezPortu-
galczykówjeszczewXVw.,rozwiałysięwkolejnychstuleciach.ZAfrykiwywożono
złotoorazniewolników,dostarczającwzamianwyrobyrzemieślnicze,zwłaszcza
tkackie,produktymetalowe,atakżekonie.StopniowoimporttowarównaCzarny
Lądzostałrozszerzonyożelazo,wyrobyszklaneibroń.Narynkacheuropejskich
szczególniecennymitowaramiafrykańskimibyłypieprzgwinejskiikośćsłoniowa.
WXVIIw.Holendrzyczerpaliogromnezyskizhandlubroniąpalnąibiałą.Handel
tensłużyłjednocześnieuzbrajaniuMurzynów,podejmującychwalkęzplacówkami
portugalskimi.Powszechnezjawiskosprzedawaniabronipalnejwładcompaństw
58