Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
nyprzezWschód,aWschódprzezZachód.Tatransmodelowastruktura
nastawionajestnaeksponowanieróżnic,naprzedstawianiedowodówna
istnieniesprzecznościwpisanejwkategoriętożsamości.Dialektykastanowi
podstawowązasadęfunkcjonowaniaidentyfikacjiwtejczęściświata;wpo-
rządkulogicznymjesttoistnieniezakładająceciągłąiniewyczerpalnąalter-
natywęistnieniamodeli,świadomość,żezawszemożebyćinaczej,niżsię
sądzi,asądzisięinaczej,niżwrzeczywistościdziała.
Trzebaprzytympamiętać,żetonhybris,żetożsamośćmiałabypolegaćna
odpowiedniościsamejrzeczywobecswegopojęcia”24.Pewienrodzajszcze-
liny,negatywności,różnicyjestwpisanywkażdątożsamościowąideologię.
EuropaŚrodkowarealizujetenmodelnietożsamościwpisanywidentyfika-
cjęwsposóbewidentny.Wartoprzytymjednakzwrócićuwagę,żetady-
namikarozsadzaniaspójnej,homeostatycznejwersjitożsamościmożepro-
wadzićdoswoistejapoteozytegostanu,którytymsposobemwprowadza
kategorięjakościowejzmianywustrukturyzowanąkonwencję.Kategoria
zmiany,którawporządkupolityczno-społecznymoznaczawszakprzewrót,
inspirowałabezwątpieniaMilanaKunderęwjegowizjiomawianegoregio-
nu:nSzczególnyzwiązekkulturyiżycia,twórczościiżycianadałbuntom
środkowoeuropejskimniedoścignionepiękno,oczarowującnazawszenas,
którzyśmyjeprzeżyli”25.
Estyma,jakąKunderadarzykategoriębuntu,wskazuje,żetegopisarza
wciążinspirujeheglowskadoktrynaprocesudziejowego,zwyeksponowa-
niemkategoriiantytetycznejzmiany,protestu,buntu,któreprzedstawiane
sąjakomotorhistorii.Rewolucjętraktujesiętutajjakooficjalną,publiczną
demonstracjęinności,odmienności,któraprzeciwstawiasięzastanemuła-
dowi.Czymjestjednakówinnobyt?Towłaśniewprowadzonadodialektyki
kulturowejkategoriażycia.Toonjesttymczynnikiemdynamizującym,ka-
tegorią,któraobalawszelkiekonstruktytożsamościowe;tozajegosprawą,
byprzywołaćrazjeszczeMusila,nmyślisięinaczej,niżsiędziała,adzia-
łainaczej,niżmyśli”.Tenzaskakującywitalizm,wprowadzonywdyskurs
średniowiecznej«EuropaOccidens»wynikałstąd,żestrukturytypuzachodniegonie
zakorzeniłysiętutajwystarczającogłęboko[ł].Wewszystkichdziedzinachznaleźć
możnastrukturytypuzachodniego,tyleżeniecozniekształcone,czasemsąonenie-
kompletne(np.miasta),czasemniezbytproporcjonalne(np.szlachta)”.J.Szűcs,Trzy
Europy,przeł.J.Kłoczowski,Lublin1995,s.65–66.
24
T.W
.Adorno,Dialektykanegatywnał,s.207.
25
M.Kundera,dz.cyt.
18