Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
Historiarodzajuludzkiegozaczęłasięokoło7mlnlattemuoddwunożnychistotczłowie-
kowatych,zwanychhominidami.NasznajstarszypraprzodekHomorobustus,prowadzący
częściowonadrzewnytrybżycia,podobniejakjegopoprzednikaustralopitek,odżywiałsię
przedewszystkimnasionami,liśćmi,łodygamiiowocamirozmaitychdzikorosnącychroślin,
aprzypuszczalnietakżewniewielkimzakresieowadami,jajamiipadliną.Dominacjawjego
diecietrudnostrawnego,łykowategoiczęściowozdrewniałegopokarmuroślinnegowią-
załasięzprzerostemszczękiprzewodupokarmowego,arelatywnieniskawartośćener-
getycznategopokarmuzmuszaładociągłegoposzukiwaniapożywieniadlazaspokojenia
głodu.Pojawieniesięokoło1800000lattemuprzodkaokreślanegoHomoerectus,cha-
rakteryzującegosięzdolnościądoporuszaniawpozycjiwyprostowanej,mniejmasywnym
uzębieniemiumiejętnościąwytwarzaniaprostychnarzędzi,antropolodzywiążązezmianą
jegodiety,choćniesązgodnicodocharakterutejżezmiany.Częśćznichuważa,żepolegała
onanawprowadzeniudojadłospisuznacznychilościmięsa,dziękiprzejściuwpozyskiwaniu
pokarmuodzbieractwadołowiectwa.Wwynikutegowcześniejsze,permanentneniedoży-
wieniezamieniłosięwnaprzemienniewystępująceokresygłoduinajadaniasiędosytapo
udanympolowaniu.Mięsoupolowanychdzikichzwierzątbyłonietylkołatwiejstrawne,ale
ibardziejpożywne,gdyżzawierałodużobardziejwartościowegobiałka,cosprzyjałorozwo-
jowimózgu,adodatkowownosiłotłuszczdostarczającywiększychilościenergii(choćzasad-
niczomięsotobyłostosunkowochude).Inniantropolodzyskłaniająsiękutzw.hipotezie
kulinarnej,upatrującejewolucyjnegosukcesuHomoerectuswdiecieopartejprzedewszyst-
kimnabulwachikłączach,któreobfitująwskrobięiinnewęglowodanyzapasowe,dostar-
czającłatwoprzyswajalnejenergii,bezkoniecznościdługotrwałegoprzeżuwania.Ponieważ
skrobiawstaniesurowymjestdlaorganizmuczłowiekanieprzyswajalna,anawetmoże
wywieraćszkodliwedziałanie,przyjęciehipotezykulinarnejoznaczauznanie,żeówczesne
istotyludzkieposiadłyjużzdolnośćwykorzystywaniaogniadoHuzdatniania”pokarmuprzed
jegospożyciem.Jakkolwiekwieluuważa,żenastąpiłotodopierookoło40000lattemu.
Nieprzesądzając,któragrupaantropologówjestbliższaprawdy,pozostajestwierdzić,
iżdietaówczesnychhominidówzostałaznaczącowzbogacona.
Jednakzasadniczymprzełomemwsposobieodżywianiasięludzibyłodopierozapocząt-
kowanieuprawyroślin-datowanenaokoło10000latp.n.e.-orazudomowienieróżnych
gatunkówzwierzątroślinożernych,dokonującesięmiędzy8000a4000latp.n.e.Wefekcie
dostępdopokarmówroślinnychizwierzęcychprzestałbyćprzypadkowy,choćjednocześnie
ichasortymentuległprzejściowemuograniczeniu.Bardziejodżywczeilepiejprzyswajalne
produktyzpszenicy,żyta,jęczmienia,owsa,ryżu,kukurydzyczysorgostałysiępodstawą
wyżywienia,obokproduktówzmlekazwierząthodowlanychiichmięsa,zawierającego
znaczniewięcejtłuszczuniżmięsozwierzątdzikożyjących.
OdXVIIwiekuewolucjanaszejdietynabrałatempazasprawąrozwojuświatowegohandlu
żywnością,coograniczyłojejgeograficznądeterminację.WiekXVIII,zapoczątkowujączna-
czącypostępwmetodachutrwalaniaiprzetwarzaniażywności(patrzrozdz.11),przyczy-
niłsiędozmniejszeniasezonowychfuktuacjiwskładziedietyijejurozmaicenia.WiekXX
toprzedewszystkimintensyfikacjaprodukcjirolniczej,m.in.zasprawąwprowadzania
nawozówsztucznychiwysokowydajnychodmianroślinuprawnych,upowszechnieniasię
2.Żywnośćiżywienieazdrowie
31