Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
mechanistycznegodobiologicznego,którerozważaorganizmjakocałośćipoddaje
analiziebiologiczneźródłamiłościoraznienawiści.Jegoteoriawszakżemapoważne
niedostatki.Opartajestbowiemnaabstrakcyjnychraczejspekulacjachitrudnosięwniej
doszukaćprzekonującychdowodówempirycznych.Anadto,oileFreudowiudałosię
sformułowaćwterminachnowejteoriibłyskotliwąinterpretacjęludz
kichpopędów,otyle
jegohipotezanieprzystajedozachowańzwierzęcych.Skorobowieminstynktśmiercijest
czynnikiembiologicznymzniewalającymwszystkieżyweorganizmy,wynikałobystąd,
żezwierzętarównieżwinnyzdradzaćprzejawydziałaniainstynktuśmierci,takwzględem
siebie,jakiinnychzwierząt.Atymsamymwśródnapozórmniejagresywnychzwierząt
powinnosiędaćodnaleźćznaczniewięcejchoróbiprzedwczesnychśmiercioraz
naodwrót.Aleoczywiścienieistniejądanepotwierdzającetęideę.
To,żeagresjaidestrukcyjnośćniesądanymibiologicznieispontanicznie
ewokowanymipopędami,zostaniewykazanewnastępnymrozdziale.Wtymmiejscu
chciałbymtylkododać,iżFreudwznacznejmierzezaciemniłswojąanalizęagresjiprzez
to,żepodporządkowałsięobiegowemuużytkowiczynionemuztegożterminudla
oznaczeniadramatycznieodmiennychjejpostaci,atymsamymułatwiłsobiewyjaśnienie
ichwterminachjednegoinstynktu.Ponieważzpewnościąniemiałinklinacji
behawiorystycznych,możemyzakładać,żeprzyczynątakiegopodejściamogłabyćjego
naturalnatendencjadotworzeniakoncepcjidualistycznych,wktórychdwiepodstawowe
siłydziałająwewzajemnejopozycji.Tędychotomięmożemypierwotniezaobserwować
międzypopędemsamozachowawczymalibido,późniejzaśpomiędzyinstynktamiżycia
aśmierci.Cenązaelegancjętychpomysłówbyłakoniecznośćpodporządkowania
wszystkichnamiętnościjednemuzdwubiegunowychpopędów,stądwięczestawianie
razemdążeń,którewrzeczywistościniemajązesobąnicwspólnego.
Lorenzateoriaagresji
ChociażFreudowskateoriaagresjiwywierałaiwciążwywierawielkiwpływ,jest
skomplikowanaitrudna,dlategoteżnigdyniezyskałasobiewielkiejpopularnościwtym
sensie,żeniestałasięwłasnościąszerokiejpubliczności.Zupełnieinnybyłlosksiążki
LorenzaTakzwanezło(K.Lorenz,1966),którawkrótkimczasieodwydaniazostała
jednąznajbardziejpoczytnychpozycjiwdziedziniepsychologiispołecznej.
Źródełtejpopularnościnietrudnosiędomyślić.PrzedewszystkimTakzwanezłojest
książkąnadzwyczajniełatwąwczytaniu,łatwiejsząnawetniżwcześniejszedziełoLorenza
Rozmawiałzbydlątkami,ptakamiirybami(1952),icałkowicieróżnisiępodtym
względemodciężkichtraktatówFreudanatematinstynktuśmiercioraz,jeślijużotym
mowa,pozostałychartykułówiksiążekLorenza,pisanychnaużytekspecjalistów.
Ponadto,jaktowskazywaliśmyjużuprzednio,przemawiaonadzisiajdosposobu
myśleniawieluludzi,którzywoląwierzyć,żebiegwypadkówzmierzającywkierunku
nasileniaprzemocyiwojnynuklearnejjestrezultatemdziałaniaczynników
biologicznych,znajdującychsiępozanasząkontrolą,zamiastotworzyćoczyizobaczyć,
iżjesttoefektspołecznych,politycznychiekonomicznychokolicznościbędącychnaszym
własnymdziełem.
DlaLorenza42,podobniejakdlaFreuda,agresywnośćludzkastanowiinstynkt
zasilanyprzezwiecznietryskającąfontannęenergiiiniekonieczniejestjedynieefektem
reak
cjinazewnętrznybodziec.Lorenzutrzymuje,iżenergiaspecyficznadladziałania
instynktownegokumulujesiębezustanniewośrodkachnerwowychpowiązanychztym
wzorcemzachowań,iwmomenciegdytejnagromadzonejenergiibędziejużdość,