Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
JERZYJ.WIATR
zwłaszczazeswobodami,jakimicieszylisięPolacywzaborzeaustriac-
kimpoliberalnychreformachcesarzaFranciszkaJózefa.
Wojnapolsko-rosyjskatoczonawlatach1919–1920wzmocniłaanty-
rosyjskienastawieniespołeczeństwapolskiego.Niezależnieodtego,jak
dowojnydoszłoijakąrolęwjejwywołaniuodegrałypolskiepróbyzbroj-
negowsparcianiepodległejUkrainywjejwalceprzeciwRosjiradzieckiej,
wtradycjiutrwaliłosięprzedewszystkimdramatycznelato1920roku,
gdyofensywaArmiiCzerwonejzagroziławprostniepodległościPolski.
Zwycięstwowbitwiewarszawskiejwsierpniu1920inastępniekolejne
zwycięstwowbitwienadNiemnemstałysięźródłemdumynarodowej.
Niezapominanojednak,skądprzyszłozagrożenie.Pamięćowojnie1920
rokubyłajednązprzyczynbrakupoważniejszegoznaczenia(działającej
nielegalnie)partiikomunistycznejwPolscemiędzywojennej–zwłaszcza
naziemiach,gdzieludnośćpolskastanowiłazdecydowanąwiększość.
Jejwpływywśródmniejszościnarodowychbyływwielkiejmierzekon-
sekwencjąpolitykiwładzpaństwowychIIRzeczypospolitejwobec
mniejszościnarodowych,podporządkowanejdążeniudoasymilowania
jednych(Ukraińcy,Białorusini),aizolowaniainnych(Żydzi).Partiiko-
munistycznejniezapominanotego,żeopowiedziałasiępostroniera-
dzieckiej,ajejprzywódcyutworzyliwzajętymprzezRosjanBiałymstoku
zalążekrząduprzyszłejpolskiejrepublikiradzieckiej.
NastosunekdoZSRRwpłynęłysilniewydarzeniazpierwszego
okresuIIwojnyświatowej:paktradziecko-niemieckiz23sierpnia1939
roku,któregotajnepostanowieniazakładałykolejnyrozbiórPolski,
uderzenienatyływalczącejzNiemcamiPolski17września1939,repre-
sjenaterenachwcielonychdoZSRR.Polacy,którzyznaleźlisięnatere-
nachwłączonychdoZSRR,poznawalisystemkomunistycznyzjaknaj-
gorszejstrony.W1943rokuwiadomościomasowejzbrodnipopełnionej
przezNKWDwKatyniuwiosną1940rokunawziętychdoniewoliofi-
cerachpolskichpogłębiłyobawycodolosuPolskiwobeczbliżającego
sięzwycięstwaZSRRwtejczęściEuropy.
SytuacjaPolskiiPolakówbyłajednakskomplikowana.Prowadzona
przezwładzeniemieckiepolitykamasowych,niezwyklebrutalnych
ikrwawychrepresjipowodowała,żewspołeczeństwiepolskimnieistniała
–inaczejniżwczasieIwojny–jakakolwiekliczącasięorientacjapronie-
miecka.InaczejniżwpoprzedniejwojnienieprzejednanawrogośćdoNie-
miecstanowiławięźspajającąwszystkieodłamyspołeczeństwapolskiego.
16
Wdrugiejfaziewojnyumiejętniewykorzystywalijązwolennicyzbliżenia