Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
1.POLSKADROGADODEMOKRACJI
zZSRR3.Odczerwca1941rokuZSRRstałsięczłonkiemkoalicjianty-
niemieckiej,awięc–formalnieprzynajmniej–sojusznikiem.Zwycięstwa
radzieckieprzybliżałyupragnionymomentwyzwoleniaspodniemieckie-
goterroru.WsamymZSRRpowstałypolskiejednostkiwojskowe,ade-
klaracjeradzieckiezapowiadałyodbudowęniepodległejisilnejPolski.
Wtychwarunkachnietylkokomuniści,tworzącytrzondziałającejwpod-
ziemiuPolskiejPartiiRobotniczejijejorganizacjiwojskowej(Gwardii,
potemArmiiLudowej),aletakżeludzieinnychorientacjipolitycznychgo-
towibyliakceptowaćjakąśformęwspółdziałaniazZSRR.Takibyłrów-
nieżkierunekpolitykirząduRPnawychodźstwie,zarównowokresie,gdy
kierowałnimgenerałWładysławSikorski,jakipojegośmierci,gdyna
czelerządustałprzywódcaludowcówStanisławMikołajczyk.Wszelkie
próbypolskierozbijałysięjednakonieustępliwośćradziecką.Odmowa
udzieleniapomocyPowstaniuWarszawskiemu–wywołanemuzresztą
wceluzamanifestowaniaoporuwobecnarzucanejPolscehegemoniira-
dzieckiej–dodatkowopowiększyłalistękrzywd.
Sytuacjępolitycznąipsychologiczną,wjakiejznajdowałasięPol-
ska,komplikowałostanowiskomocarstwzachodnich,zwłaszczaUSA
iWielkiejBrytanii.Kierującsięracjąstanuwłasnychpaństwidążącdo
utrzymaniasojuszuzZSRRprzywódcytychmocarstw–prezydent
FranklinDelanoRooseveltipremierWinstonChurchill–zaakceptowa-
linietylkoradzieckieżądaniawsprawiegranicy,aleiradzieckąhegemo-
nięwewschodniejczęściEuropy.Elementemtejpolitykibyładecyzja
konferencjiprzywódcówtrzechmocarstwwJałcie(4–11lutego1945)
osankcjonowaniuwłączeniadoZSRRzachodniejUkrainyizachodniej
BiałorusiioutworzeniuwPolscenowegorządu(rozszerzonegoRządu
TymczasowegozdominowanegoprzezPPR),którymocarstwazachod-
nieuznałyzajedynylegalnyrządPolski.RodziłotouwieluPolakówpo-
czucieosamotnienia,anawet„zdrady”zestronysojuszników4.
TakiukładmiędzynarodowychuwarunkowańpowstawaniawPol-
scesystemukomunistycznegopowodował,żeopórwobecniegobyłsil-
3Dotyczytonietylkokomunistycznejlewicy(PPR)iugrupowańzbliżonych,lecztak-
żeczęściludzizwiązanychzrządemRPwLondynie.Ciekawymprzykłademtakiejorienta-
cjibyłaksiążkaKsaweregoPruszyńskiegoMargrabiaWielopolskiwydanaw1944roku
wLondynieistanowiącaaluzyjnąafirmacjępolitykirealistycznegokompromisuwstosunku
doRosji.
4WidziałemPolskęzdradzoną–takzatytułowałswewspomnieniapierwszyambasador
USAwpowojennejPolsceArthurBliss-Lane(1948).
17