Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
Wstęp
11
częściwprowadzającejpoświęcamwięczagadnieniuwspółistotnościczyn-
nikówkulturowychijęzykowychoraz–krótkiemuprzypomnieniuzałożeń
metodologiijęzykowegoobrazuświata.
Uwzględniająckonceptualnepodstawyjęzyka,należyzadaćpytanie
osamąnaturępojęćczymechanizmówpoznawczych,nadającychpojęciom
określonykształt.Jednązwielumożliwychodpowiedziprezentujeinspirują-
calingwistykęteoriaschematu.Językoznawstwozpowodzeniemwykorzy-
stujewywodzącesięztejkoncepcjipomysłyiterminy:prototyp,wyidealizo-
wanymodelpoznawczy,skrypt,scenariusz,rama,domenaczyschematwy-
obrażeniowy.Przełożenietychteoriinaprawidłowościsemantycznenieza-
wszejednakjestproste.Opróczoczywistychodmiennościmetodologicznych,
którerysująsięmiędzyróżnymidyscyplinaminaukowymi,trudnościspra-
wianiejednoznacznośćsamegoterminuflschemat”
,atakże-braksystema-
tycznieuporządkowanychrelacjimiędzyposzczególnyminazwami(naprzy-
kład:ramy-domeny-ICM-y-scenariusze-skryptyitd.).Niniejszaksiążkasta-
rasię–wkrótkimrozdziale–flzdiagnozować”powyższeproblemyorazusta-
lićpodstawowetendencjewobrębielingwistycznychkoncepcjischematu,łą-
czącznimistosowanewjęzykoznawstwieterminy.Jednaztychteorii–kon-
cepcjaschematównarracyjnych–stanowibowiembezpośredniimpulsdla
podjętychtubadań.
Właściwykontekstdlaschematunarracyjnegotworzy-omawianawko-
lejnymrozdzialetejpublikacji-teorianarracyjności,odwielulatinspirują-
cahumanistykę.Przynosionagłębokąinterdyscyplinarnąwiedzęosposobie
konceptualizowaniaświatawewłaściwychczłowiekowikategoriachintencji,
przyczyniskutków,kierującychludźmiwartościiprzekonań.Narracyjność
wwieluaspektachodpowiadawięcnaturalnej,antropocentrycznejperspek-
tywiejęzyka,uwzględniającejflczłowiekajakopodmiotjęzykowejinterpreta-
cji”[Bartmiński,Tokarski1993:48].
Wychodzętuzzałożenia,żeświat,postrzeganyprzezczłowiekaiinter-
pretowanywjęzyku,tworzynietylestatycznyflobrazumysłowy”
,ile-dyna-
micznąispójnąflopowieść”otym,fljaktocząsięsprawywnasiwokółnas”
.
Ogniwem,którespajaróżneelementywiedzyidoświadczeń,łączyjewlo-
gicznieukładającąsięcałość,jestinterpretator–flpodmiotjęzykowejnarra-
cji”
.Wszelkiepojęciajawiąsiębowiemwjęzykujakoskładnikiprzywoływa-
nejprzezczłowiekawiedzy.Wtensposóbmożnarozpatrywaćnietylkonar-
racjeindywidualne,aletakżeflwielkąnarracjęjęzyka”
,któragromadzina-
warstwiającąsięprzezpokolenia,zróżnicowaną,niekiedypozorniesprzecz-
nąwewnętrzniewiedzękulturowąidoświadczeniową,stanowiącąstatusquo