Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
A.Kaliszewski,Nostalgiastylu.NeoklasycyzmlirykipolskiejXXwiekuwkrytyce,badaniach
ipoetykachimmanentnych,Kraków2007,ISBN978-83-233-2311-2,©byA.Kaliszewski&WUJ
53
czynnikówrozwojusztukiikulturywogólności.Drugiobokklasycyzmunadprądto
„barok”.Należypodkreślić,iżWölfflinkonsekwentnieodrzucawartościowanie;nie
stawiateżjednegoprąduponaddrugim.Chociażbadaczoparłswąteorięnaanalizie
dziełplastycznych,toodnosisięonarówniedobrzedoliteratury–miałanp.inspirują-
ceznaczeniedlapowstaniatzw.sinusoidyKrzyżanowskiego(omówimyjąwczęściII).
Wölfflinwskazujeiszczegółowoopisujepodstawoweopozycyjne„formyprzed-
stawieniowe”obunadprądów.Układaonje„paramipojęciowymi”,napierwszym
miejscuzawszeumieszczająccechęklasyczną.StreścimyjezapomocątabeliI.1.
TabelaI.1
OpozycyjnecechynadprądówwedługWölfflina(opr.AK)
linearyzm
(ujęcieobiektówodstronyichuchwytnej,materiałowejwartości,
ograniczoności)
płaszczyznowość
(szeregowanieprzedmiotówoboksiebiezzamiaremichmak-
symalnejwidoczności,obraz„przemyślany”)
formazamknięta
(dziełostanowizamkniętąwsobiecałośćowyraźnychgrani-
cach)
wielość
(harmonijnepowiązanieposzczególnychczęści)
jasność
(przedstawianierzeczytakimi,jakiesą)
NADPRĄDKLASYCZNY
NADPRĄDBAROKOWY
malarskość
niejasność
otwartość
jedność
głębia
***
Pojęciestyluprzeszłowliteraturoznawstwieskomplikowaneprzeobrażenia.Momen-
temkluczowymbyłwłaśnietzw.przełomantyklasycystyczny.Toodczasówstarożyt-
nościdotegomomentupojęcie
167miałocharakterdystynktywny,stylebyłyto„typy
publicznejkomunikacji”,podlegająceregułom,klasyfikacjom(np.stylwysoki–średni
–niski,attycyzm–azjanizm).PrzytoczymydefinicjęMariiRenatyMayenowejzjej
Poetykiteoretycznej:„Idziezatemotakisposóbmówienia,którypozwoliłbynacha-
rakterystykęmówiącegozgodnązoczekiwanymsystememwartości,obowiązującym
wśrodowisku”
168.Idalej:„Chodziotewłaściwości,którepozwalajązaliczyćmówią-
cegodopewnejklasy.Otewłaściwości,którymprzypisanesąwświadomościspo-
łecznejokreślonewartości”
169.WkolejnychrozdziałachPoetykiteoretycznejdotyczą-
167Doczasówśredniowieczanazywanybyłstylem–genusdicendi.
168M.R.Mayenowa,Poetykateoretyczna,dz.cyt.,s.317–318.
169Tamże,s.324.