Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
Arystoteles,poszukującfundamentubytowegoprzyjemności,nieposzedłdrogą
wcześniejwyznaczonąprzezArystypa,cyrenaikówiPlatona.Przyjemnośćdlaniegonie
jestruchem,alejestłączonazdziałaniem(energeia),jestczymś,cotowarzyszykażdemu
działaniu.Arystotelesprzezdziałanieodstronyfizjologicznejrozumieruch,wktórym
obecnyjestcel,auzasadniatowsposóbnastępujący:
Ponieważżadnezdziałańskończonychniejestcelem,alewszystkieodnosząsiędojakie-
goścelu,np.chudnięciealboodchudzanie;różneczęściciała,gdysięjeodchudza,znaj-
dująsięwruchuwtakiwłaśniesposób,tzn.żeaktyteniesątymi,zewzględunaktóre
ruchsiędokonuje,aprzynajmniejnieskończone(Ońτελεία),bo[akt]niejestcelem;
tylkotenruch,wktórymobecnyjestcel,jestdziałaniem23.
WEtycenikomachejskiej,stawiającpytanieoto,czymjestprzyjemnośćijakimi
cechamisięwyróżnia,Arystotelespisze:
Owóżwidzeniezdajesiębyćkażdejchwiliczymśgotowym,skończonym,boniepotrze-
bujeniczego,codołączywszysiępóźniej,dopełniłobyjegoistoty.Zdajesię,żeprzyjem-
nośćjestczymśpodobnym;jestbowiemcałościąinigdyniemożnaodczuwaćprzyjem-
ności,którejistotadoznałabydopełnieniaprzydłuższymjejtrwaniu.Dlategoteżniejest
ruchem;gdyżwszelkiruch,np.procesbudowaniadomu,odbywasięwczasieizdąża
dojakiegoścelu,ijestskończony,gdydokonatego,doczegozmierza.Jestwięcskoń-
czonyalbojeślisiębierzepoduwagęcałyczas,wktórymsiędokonywa,albowostatnim
momencietegoczasu;żadenzaśzdokonującychsięwposzczególnychodcinkachczasu
procesówniejestskończonyiwszystkieróżniąsięswymrodzajemzarównoodcałego
ruchu,jakmiędzysobą24.
Razjeszczepowtórzmy,żewedługArystotelesaprzyjemnośćniejestruchem,aledzia-
łaniem,itodziałaniemtowarzyszącymczynnościkażdegoludzkiegozmysłu,aletakże
zarównomyśleniudyskursywnemu,jakiteoretycznejkontemplacji.Przyjemnośćdopełnia
czynnośćkażdegozmysłu:nPrzyjemnośćjestdopełnieniemczynności,alenietak,jaknim
jestodnośnatrwaładyspozycja,leczjakcel,którysiędoniejdołącza,podobniejakrozkwit
urodydołączasiędomłodości;pókiwięczarównoprzedmiotmyśleniaczyspostrzegania,
jakzdolnośćsądzeniaiteoretycznejkontemplacjisątakie,jaktrzeba,pótyodnośnejczynno-
ścitowarzyszyprzyjemność”25.WrozumieniuArystotelesaruchiprzyjemnośćsąodsiebie
różnedlatego,żeprzyjemnośćzeswejistotyjestzawszeskończona.Ponadtonniemożna
poruszaćsięinaczejniżwczasie,przyjemnościjednakdoznawaćmożna[inaczej]:gdyżto,
cosiędokonujewteraźniejszości,stanowicałość”
.Ostatecznakonkluzjaniepozostawiawąt-
pliwości:n[ł]niemająracjici,couważająprzyjemnośćzaruchlubprocesstawaniasię”26.
23Arystoteles,Metaetyka,Warszawa1983,IX,1048b.
24Arystoteles,Etykanikomachejska,Warszawa1982,X,4,1174a.
25Tamże,X,4,1174b.
26Tamże.
16
Starożytnahedone