Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
naruchuiczynności”30.Przyjemnośćkinetycznawystępujewięcwdwóchodmianach:
radości(chara)iwesołości,pogody(euphrosyne).
Epikurejskaprzyjemnośćkatastematycznaniejestjednorodna,alepodlegastop-
niowaniu,maróżnestopnienasilenia-odnajniższychdonajwyższych.Podstawątego
stopniowaniajestnasileniemocyzakłócającychtęprzyjemnośćtakzwanychruchów
wadliwych,którenagromadzonewdużejilościpowodująuczłowiekaból.Najwyższym
stopniemprzyjemnościkatastematycznej,stanemdoskonałym,jestbezbolesność(aponia,
ἀπOνία)iniezamąconyspokój(ataraksja,ἀταραξία).NiekiedytenstandoskonałyEpikur
określałmianemszczęścia(eudajmonia)bądźpogody(galenismos).
Przyjemność,którąmamynamyśli,charakteryzujenieobecnośćcierpieńfizycznychibrak
niepokojówduszy.Niepijatykiihulanki,nieobcowaniezpięknymichłopcamiikobie-
tami,nierybyiinnesmakołyki,jakichdostarczazbytkownystół,czyniążycieprzyjem-
nym,aletrzeźwyrozum(νήφωνλOγισμός),dociekającyprzyczynwszelkiegowyboru
iunikania,odrzucającychczczedomysły,owoźródłonajwiększychutrapieńduszy31.
Spośródspokojuibezbolesnościważniejszyjestzatemspokój.Dziękiniemumożemy
zachowaćpogodęducha,apogodaduchapozwalaskuteczniezwalczaćbólfizyczny.
WLiścieEpikuradoMenoikeusaczytamy:n[ł]przyjemnościduchowesą[ł]znacznie
większeodcielesnych”32.Nadowódtego,żeprzyjemnośćjestnajwyższymcelem,przyta-
czafakt,żeistotyżyweodmomentunarodzindążądoprzyjemności,odbólunatomiast
stroniąinstynktownie,anienaskutekrozumowania.
WfizjologicznejinterpretacjiprzyjemnościwrozumieniuEpikuranauwagęzasługuje
nowatorskiepowiązanieszczęściaczłowiekazwiedząprzyrodniczą.Koniecznośćstudiów
nadzagadnieniamifilozofiiprzyrodywprzekonaniuEpikurawynikagłównieznaszego
strachuprzednieznanym.nGdybynasniedręczyłstrachprzedzjawiskaminiebieskimi
iobawa,żeśmierćwjakiśsposóbstalenamzagraża,atakżeito,żenieznamygranic
bóluipożądań,zbytecznebybyłostudiumfilozofii”33.Ponadtoimperatywprowadzenia
badańfilozoficznychEpikuruzasadniawsposóbnastępujący:nKtoniepoznałgruntownie
naturyświata,leczzadowalasiędomysłamimitologicznymi,niepotrafisięuwolnićod
strachuwsprawachnajwiększejżyciowejwagi.Azatembezznajomościfilozofiiprzyrody
niemożnaosiągnąćprawdziwejrozkoszy”34.Szczęściapłynącegozpoznanianiemożenam
zamącićświadomośćróżnorodnościrozwiązańjakiegośjednegoproblemu.nJeżeliprzeto
sądzimy,żejakieśzjawiskomożesięprzejawiaćwtakiczyinnysposób,ijeżeliwiemy
ponadto,żemożesięprzejawiaćnawielejeszczeinnychsposobów-świadomośćtego
bynajmniejniezmącinamspokojuducha”35.
30DiogenesLaertios,Żywotyipoglądysłynnychfilozofów,wyd.cyt.,X,136.
31Tamże,X,132.
32Epikur,Listy,maksymyisentencje,Warszawa2003,s.89.
33DiogenesLaertios,Żywotyipoglądysłynnychfilozofów,wyd.cyt.,X,142.
34Tamże,X,143.
35Tamże,X,80.
18
Starożytnahedone