Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
56
RozdziałII0Władztwoterytorialne(1226–1409)
koszty.Widać,żew1229/1230r.Chrystianpodjąłstaraniaoumocnienieswojego
stanowiskawobecKrzyżaków.Pozyskałdlasiebiecystersów,związaneznimiza-
konyrycerskie(dobrzyńców,kalatrawensówzTymawy),atakżemieszczanzDo-
brzynia15.Nieulegawątpliwości,żeczułsięzagrożonyzmianąstosunkupapieża
GrzegorzaIXdomisjicysterskiej.Tęnowąpolitykę,korzystnądladominikanów
iKrzyżaków,forsowałlegatpapieskiWilhelmzModeny,któryprzybyłdoPrus
naprzeł.1228i1229r.izłożyłpapieżowisprawozdanienapocz.1230r.16Nie
jestprzypadkiem,żeChrystianchciałuzyskaćodpapieżakonfirmacjędokumen-
tówdotyczącychmisjipruskiej.
Krzyżacygodzilisięnaniekorzystnedlanichwarunkipodyktowaneprzez
Chrystianaw1230r.,ponieważpotrzebowalijegopoparciawrozgrywcezksię-
ciemKonradem.Świadczyotymdokumentzestycznia(?)tegożrokuwystawio-
nyrzekomoprzezksięcia,jednaknieuwierzytelnionyjegopieczęcią.Jesttonaj-
pewniejkonceptdokumentuprzygotowanegoprzezKrzyżaków,któryzostał
odrzuconyprzezKonrada.DotyczyonnadaniaZakonowicałego„terytorium
chełmińskiego”wgranicachrzek:Osy,WisłyiDrwęcy,przekazaniamuupraw-
nieńskarbowych(górniczych,menniczych,celnych),wreszcieobjęciaKrzyżaków
ochronąprzedkażdym,ktowichposiadłościachstanąłbyimnadrodze(czycho-
dziłooChrystiana?)17.NajwidoczniejKrzyżacyniebyliusatysfakcjonowanido-
nacjąKonradaz1228r.–wszaknieprzedstawiliodpowiedniegodokumentu
papieżowidozatwierdzenia.Postanowilizatemwymócnaksięciurozszerzenie
nadaniapodwzględemterytorialnymirzeczowym,mającnadzieję,żepozyskają
Konradazapisanąwkoncepcieobietnicąwspólnejznim,wiernejwalkizpoga-
nami.Zwracauwagę,żewtymdokumencieniemaanisłowaojakichkolwiek
nadaniachKonradadlaZakonuwPrusach.
Krzyżacymielizasojusznikówbiskupów:pruskiegoChrystiana,mazowiec-
kiegoGuntheraikujawskiegoMichała(wszyscytrzejsąwymienieniwkoncepcie
wśródświadków).Chrystianzostałpozyskanyobietnicą,żeZakonbędziegouwa-
żałzaswojegopana;GuntheriMichał–zwrotempewnychichposiadłościna
15Por.listyświadków,zob.PUI/173–74.
16Zob.ostatnioD.A.Dekański,CystersiidominikaniewPrusach-działaniamisyjnezako-
nówwlatachtrzydziestychXIIIwieku.Rywalizacjaczywspółpraca?,w:Cystersiwspołeczeństwie,
s.227–250;por.J.A.Spież,CystersiadominikaniewXIIIwieku,czyliowspółpracyirywalizacji
międzyzakonami,w:Cystersiwspołeczeństwie,s.754–781.OdziałaniachpapieżaGrzegorzaIX
mającychnaceluwsparcieKrzyżakówwPrusachwokresie1230–1234,zob.ostatnioS.Gougen-
heim,GregorIX.,WilhelmvonModenaunddieHerrschaftsbildungdesDeutschenOrdens,w:Die
RitterordenalsTrägervonHerrschaft:Territorien,Städte,GrundbesitzundKirchen,hrsg.v.R.Cza-
ja,J.Sarnowsky,OMCTH,Bd.14,Toruń2007,s.87–104.
17PUBI/175;T
.Jasiński,Uwagioautentycznościprzywilejukruszwickiegozczerwca1230r.,
w:Personae-Colligationes-Facta,red.J.Bieniakiin.,Toruń1991,s.238–239,niemazastrze-
żeńdowiarygodnościtegodyplomu,któryuważaza„duplikatzaginionegodokumentuKonrada”,
niepodającjednakwystarczającomocnychargumentów;M.Löwener,DieEinrichtung,s.24–27,
wyprowadzanapodstawieowegokonceptuwniosekoodstąpieniuprzezKonradaziemichełmiń-
skiejZakonowiwwieczysteposiadaniebezzobowiązań;D.Sikorski,Przywilejkruszwicki.Studium
zwczesnychdziejówzakonuniemieckiegowPrusach,Warszawa2001,s.76,jestskłonnyuważać,
żeprzedmiotowydokumentniezostałprzezksięciazatwierdzony.