Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
Kuhnowskiej–mapy»matrycdyscyplinarnych«lubokazów,czylistandardowych
przykładówrozwiązywaniaproblemówbadawczych)budowanychwjej
obrębie”137.Drugawątpliwośćautorkiwyrażasiępytaniemoto,czywogóledydaktyka
osiągnęłapoziomrozwojunaukowego,poziomrozwojuparadygmatycznego?Pytanie
tooddajewątpliwościcharakterystycznedlarozważaniamożliwościwyróżniania
paradygmatówwobszarzenaukspołecznych,którezeswejnaturysąodmienneodnauk
przyrodniczychiktórychrozwójprzebiegazupełnieinaczej.D.Klus-Stańskapodkreśla
także,iżodmiennośćobutychnaukwyrażasięukierunkowaniempoznaniawnaukach
przyrodniczychnaprocesyodkrywaniaiwyjaśnianiaorazukierunkowaniempoznania
wnaukachspołecznychnaprocesyrekonstrukcjiiinterpretacji.Zdefiniowanienaukijako
odkrywającejarbitralnieprzydajestatusnaukowynaukomprzyrodniczym,odmawia
gonatomiastnaukomspołecznym,chybaże–jakpodkreślaautorka–spełniająone
wymaganiametodologiinaukprzyrodniczych,którato„(...)zostałazdemaskowanajako
zbytczęstojałowa,redukcyjnainieodpowiadającanaturzebadanych
zjawisk”138.Pytanieoto,czydydaktykaosiągnęłapoziomrozwojuparadygmatycznego,
skażoneniejakoniepewnościąwynikającązmyśleniaonaucewkategoriach
określonegoparadygmatu,pozostawiajednakzdaniemD.Klus-Stańskiejniepokój
ostatusitożsamośćteoretycznąimetodologicznądydaktyki.
Podobneniepokojedotyczącemożliwościzastosowaniakategoriiparadygmatu
doporządkowaniateoretycznychstanowiskwdydaktycetowarzyszyłytakżeI.von
Martialowi139.Autortenstawiapodobnepytaniaozasadnośćwykorzystania
Kuhnowskiejkategoriiwobszarzenaukspołecznychwsytuacji,gdyjestsamakategoria
wywiedzionaznaukprzyrodniczych.Dydaktyka,podobniejakinnenaukispołeczne,jest
wszakzupełnieinnegorodzajuirozwijasięniekonieczniewskutekrewolucji.Zdrugiej
jednakstrony–jakpodkreślaI.vonMartial–dydaktykazawierawsobietakżeelementy
normatywne,comożezbliżaćjądopostrzeganiajejnawzórnaukprzyrodniczych.Jeśli
jednakprzyjąć,iżrozumienieparadygmatuzostanieposzerzoneizmodyfikowane,
tokategoriaparadygmatumożestaćsięniezwyklenośnadladydaktyki,możebyć
impulsemdlabadańpozwalającychnawyodrębnienie,rozgraniczenieiuporządkowanie
poszczególnychstanowiskteoretycznych,cowrezultacieprzyczynisiędorozwoju
dydaktykijakonauki140.KategoriaT.S.Kuhnaposłużyłauczonemudoprzeprowadzenia
badańhistorycznychidoudowodnienia,iżzmieniającesięwczasiedominująceteorie
dydaktycznemiałyswojądynamikęrozwojową.Wciążjednakpozostajepytanieoto,
czyzmianadominującegowNiemczechherbartyzmunapedagogikęreformybyła
wistociezmianą/rewolucjąparadygmatycznąwrozumieniuT.S.Kuhna.
Przedzastosowaniemkategoriiparadygmatuwokreślaniuwarunkówramowych
dydaktykiniebroniłsięF.W.Kron,którytwierdził,iżzakażdymspostrzeżeniem,
zakażdąinterpretacją,zakażdymustosunkowaniemsięczłowiekadoświatastoi
określonyparadygmat141.Autortenuważałkategorięparadygmatuzawysoce
użytecznąwdydaktyce.Pozwalaonabowiemwprowadzićnowepytania,nowe
problemybadawcze,atakżeotwierahoryzontydlastawianiadalszychpytań.
Wprowadzeniedorefleksjimyśleniaokształceniukategoriiparadygmatumamoc
konstytuowaniaprzestrzenidlazaistnienianaukowychdyskusji,prowadzenianowych
badań,eksplorowanianowychobszarówrzeczywistości,atymsamymumożliwia
dydaktycerozwój.PodobnegozdaniajestD.Klus-Stańska,którapisze:„Wieloznaczność
pojęćdydaktycznychmożewynikaćzistnieniaodmiennychparadygmatów,które
wytwarzająróżniącesięzasadniczoodmianydydaktyki.Różnicepomiędzynimi
sąrezultatemodwoływaniasiędoinnychźródełepistemologicznych,socjologicznych
ipsychologicznych,które„wytwarzają”odmiennesposobymyśleniadydaktycznego.
Teodmiennościmająmocrozwojowąwstosunkudoteoriinaukowej,awięctworzą
warunkigenerowaniachaosuobiecującegodladyscyplinynaukowej.Ówrozwójwyraża
sięwtedyuruchamianiemalternatywnejlogikiargumentacyjnej,którejgłossprzyja
krytycznościwobectychobowiązującychiznieruchomiałych,lubpojawianiusięnowych,
opozycyjnychwobecwynegocjowanychdotychczasparadygmatówdydaktycznych”142.
Jeślizatemprzyjąć,iżmożliwejestrozpoznaniewobszarzedydaktykijej
paradygmatycznychujęć,należyskierowaćposzukiwaniakurekonstrukcjiiodsłanianiu