Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
Wprowadzenie
Niejestdobrze,jeślitraktujemynauczaniejakouciążliwydodatekdowłaściwejpracy,podczasgdyjest
ononasząracjąistnieniawmurachuczelni
1.
LeszekKołakowski
Wrzeczywistościakademickiejostatnichdekadzaszłowielegwałtownychzmian,wśród
którychwymienićmożnaintensywnyrozwójszkolnictwawyższego,wzrostliczby
studentów,postępującąekonomizację,procesyinformatyzacji,pogłębienieprocesu
europeizacjiwstrukturzeszkolnictwa,jegocelachitreściachkształcenia.Tymczasem
dydaktykaodnoszącasiędokształcenianapoziomiewyższymwciążsięgaprzede
wszystkimdotekstówpowstałychwlatach70.i80.XXwieku.Wpolskiejliteraturze
pedagogicznej(inaczejniżwliteraturzeniemieckiej)widaćwyraźnyniedostatekwteorii
ibadaniachnaddydaktykąakademicką.Obszartenzatozpowodzeniemjest
zagospodarowywanynieprzezpedagogów,aprzedewszystkimprzezdziałających
zgodniezlogikąrozwojuekonomicznegoiglobalnejkonkurencji:psychologów,
socjologów,specjalistówodzarządzania,ekonomii,dziennikarstwa,naukpolitycznych,
bankowości,międzynarodowychstosunkówgospodarczych,marketinguetc.Itak
narynkuwydawniczympojawiająsiępozycje,którestanowiąporadnikowąmieszankę
wiedzyzzarządzania,negocjacji,pracyzgrupączyteżużywanianazajęciachdowcipu.
Jeśliautorzysięgajądoustaleńpedagogiki,czyniątonajczęściejwsposóbwybiórczy,
kierującsięużytecznościąwiedzyprzyzastosowaniukryteriumgeneratywnościrecept
sprawnegoiefektywnegodziałania.Niekiedyporadnikidydaktykiszkoływyższej
deprecjonująwiedzępedagogiczną.Dlaczegotaksiędzieje?Przyczynjestzapewne
wiele.K.Denekstawiapolskiejdydaktycenastępującądiagnozę:„(...)mamy(...)słabą
teorięzzakresudydaktykiuniwersyteckiej,ajeszczeniższypoziompraktyki
edukacyjnej.Brakporozumieniacodowartościicelówkształceniaiwychowania
wuniwersyteciemiędzynauczycielamiakademickimipowoduje,żepraktykaedukacyjna
idzieswojądrogą,poszukiwanianaukowo-badawczekrocząodrębnąszosą,ateoria
pedagogicznapędziautostradą.Rozziewtenpogłębianiedostateksyntezyedukacji
uniwersyteckiejinaukoniej.Zamiastniejpanoszysięmozaikowośćrozumienia
podstawowychpojęćztegozakresu.Wynikaonazesprzecznychświatopoglądów
izałożeńfilozoficznychautorów”2.Ponadtowmyśleniuwieluosóbouniwersyteckim
kształceniu„pokutuje”wywiedzionyztradycjiorazzkoncepcjiuniwersytetuliberalnego
W.Humboldta„model”dydaktykiopartynarelacjimistrz–uczeń.Wistocierelacjata,
będącakonsekwencjąjednibadańikształcenia,niejestżadnymmodelemaniżadną
świadomiekonstruowanąkoncepcjądydaktyczną.Nieoznaczato,iżnieprzedstawia
żadnejwartości,wręczprzeciwnie.Niemożebyćjednaktraktowanajakojedynyopis
procesukształceniastudentówaniprzygotowywaniadozawodumłodejkadry
akademickiej.
Potrzebanapisaniapracy–podejmującejpróbęukazaniaspecyfikiakademickiego
kształcenia,dokonaniacharakterystykisamejdydaktykiakademickiejorazwpewien
sposóbporządkującejjejstrukturyteoretyczne–wyrosłaprzedewszystkim
zdoświadczeńwprowadzeniuzajęćzdoktorantamiprzygotowującymisiędowejścia
wrolędydaktykainauczycielamiakademickimi,atakżezwłasnegonamysłunad
zróżnicowaniemteoretycznymtejdyscypliny.Doniemalkażdegozagadnienia
przybliżającegoproceskształceniastudentówmożnabowiempodejśćbardzo
różnorodnie,wręczalternatywnie.Ważnezatemstajesięodsłanianieteoretycznych
podstawbudującychdanytypmyślenia.Wliteraturzedydaktycznejczęstojednak
podstawyteoretyczneopisówprocesukształceniapozostająwsferze„milcząco
przyjętychzałożeń”.Czasemtakżepomijanieichwuzasadnianiuproponowanych
rozwiązańpraktycznychpowodujepewnegorodzajuchaosisplątaniateoretyczno-
praktyczne.Nieliczneprace,pozostającewczystościispójnościteoretyczno-