Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
WprawdziezdaniemS.HessenaJ.F.Herbartpodjąłpróbępołączeniawychowania
inauczania,ale„(...)polegałaonanaprzesiąknięciunauczaniatreściąocharakterze
moralizującymwceluutrwaleniaw»masieapercepcyjnej«wychowankaideimoralnych,
alenieusuwałasamegodualizmunauczania(
Unterricht
)ikarności
(
Zucht
),stanowiącychdwieoddzielneczęścipedagogikipraktycznej
Herbarta”155.Dydaktykataopierałasięprzedewszystkimnaopisieczynności
nauczyciela,stanowiławręcz„naukęometodachnauczania”.Nauczycieljednaktylko
pozorniebyłaktywny,gdyżmetody,którymisięposługiwał,byłyniejakomartwe,
bierne,wymagającejedynieodtwarzaniapodręcznikowegowzorutreścii„przelewania”
gowgłowyuczniów.Metodytenieuwzględniałydynamikizmianrozwojowychuczniów.
Podobnierzeczmiałasięzzasadamikształcenia,któreprzynależącdo„dydaktyki
ogólnej”,aspirowałydostanowieniaogólnychzasadimetodnauczania,niezależnie
odwiekurozwojowegouczniów,odszczeblakształceniaiswoistychdlańzadań
dydaktycznychiwychowawczych.Nowadydaktykawopisieautoranaplanpierwszy
wysuwaorganizacjęsamodzielnychczynnościuczniów,któretołącząwsobie
zagadnieniewychowaniaoraznauczania,pozwalająctymsamymnaodejście
oddualnegotraktowaniaobutychprocesów.S.Hessenwyraźniepodkreśla,iżcechą
„współczesnej–nowej”dydaktykijestzłączeniewnierozerwalnącałośćnawszystkich
stopniachszkołystronynauczaniaistronywychowania.Działaniewychowującewynika
niezprzestrzeganiazasadykarnościwszkole,leczzpodejmowaniadziałalności
poznawczejwymagającejwspółdziałaniawatmosferzewzajemnegoszacunku
iodpowiedzialnościzarozwiązywanewspólniezadania.Współczesna,nowadydaktyka
wopisieS.Hessenanierezygnujezosobynauczyciela.Wręczprzeciwnie–przywraca
muprawdziwąaktywność.Byorganizowaćpracęuczniówiniąkierować,sammusibyć
wzoremaktywnościizaangażowania.Metody,którymisięposługuje,niesąopisane
odtwórczym,krępującymwzorem.Sąniejakożywe,nieskrępowanesztywnym
przepisempostępowaniadydaktycznego,uwzględniająfazyrozwojoweuczniów,
stosowanesąbez„karbypedantycznejreceptury”.Podobnie,zdaniemS.Hessena,żywe
sązasadynauczania,uwzględniającewswejdynamicezmianrozwójucznióworaz
specyficznedladanegoszczeblaedukacjizadaniadydaktyczneiwychowawcze.Autor
mówinawetopewnegorodzajufazachrozwojowychzasaddydaktyki,takichjaknp.
zasadykonkretnejcałości,indywidualizacji,zróżnicowania,zasadyselekcjiiśrodowiska
jakozasadypedagogicznej,którychtreśćwyraźnieróżnicujesięiewoluujewraz
zprzechodzeniemnanastępnystopieńszkoły.Naszczególnąuwagęzasługujezasada
„konkretnejcałości”jakocharakterystycznadlanowej,„współczesnej”dydaktyki,którą
toS.Hessenrozumiałjako„powiązanieróżnych„przedmiotów”zesobą
iześrodowiskiemkulturowymorazindywidualnościąuczniaijegoindywidualnymi
potrzebami,jakwreszcieprzetworzenieśrodowiskauczniowskiego„(...)nacałostkowy
rozczłonkowanyorganizm,wktórymkażdyuczeńprzygotowywałbysiędosumiennego
pełnieniaokreślonejfunkcjispołecznej”156.Komparatystyczneujęcietzw.dwóch
dydaktykwedługS.Hessenaprzedstawiaponiższatabela.
Tabela1.DwiedydaktykiwgS.Hessena