Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
rekonstrukcjateoretycznychźródełkonstruowaniaparadygmatu,
opisprocesuakademickiegokształceniakonstytuowanegoprzezdanyparadygmat,
opismożliwościwspieraniarozwojunauczycieliakademickich,wspieraniarozwojuich
kompetencjidonauczania,jakieuprawomocniaprzyjęciedanegoparadygmatu.
Wrekonstrukcjizarysuparadygmatówdydaktykiakademickiejdokonujęwyborujedynie
niektórychperspektyw,ważnychzpunktuwidzeniaprzedstawieniamożliwychobrazów
procesukształceniastudentóworazwspieraniarozwojunauczycieliakademickich.
Źródełkonstruowaniadanegoparadygmatuszukamzatemwprzyjętejontologii,
antropologii,epistemologiiorazwpsychologicznychteoriachdotyczącychprocesu
uczeniasię.Krokdrugirekonstrukcjiwiążesięzopisemprocesuakademickiego
kształceniastudentówkonstytuowanymprzezdanyparadygmat.Wpracywykorzystuję
kategoriecelówkształceniaopartychnabazieaksjologicznej,treści,metod,form,
środkówizasadkształcenia,kontroliioceny,czynnikówwarunkującychprzebiegiefekty
kształceniaorazrelacjęmiędzypodmiotamiprocesudydaktycznego–zmodyfikowaną
propozycjęS.Palki18,którywyróżniłtzw.składnikistrukturalneprocesukształcenia
występującejakoelementystałewteoriiipraktycedydaktycznej.Trzecikrok
wrekonstrukcjizarysuparadygmatówdydaktykiakademickiejzwiązanyjestzopisem
możliwościwspieranianauczycieliakademickichwichrozwojuzawodowym,wrozwoju
ichkompetencjidonauczania.Chciałabymjednakwyraźniezaznaczyć,iż„kompetencja
donauczania”niejestumocowanawparadygmacie„nauczania”,zwłaszcza
instrukcyjnego,dyrektywnegonauczania.Nauczaniejestturozumianetakżejako
wspieranieprocesusamodzielnegouczeniasięstudenta.Zdajęsobiesprawę
ztradycyjnej,wywiedzionejzHerbartowskiejdydaktykikonotacjisamegoterminu
„nauczanie”.Niemajednakterminów„neutralnych”,języktakżejestniedoskonały,
nieoddającyistotyrzeczywistości.Wspieranienauczycieliwichrozwoju,wrozwojuich
kompetencjidonauczaniaprzybieraćmożewieleróżnorodnychform
–odzorganizowanychjednolitychkursów,poindywidualnycoachingisuperwizję.
Zasadnośćstosowaniakażdejztychformkonstytuujeprzyjęcieokreślonychzałożeń
teoretycznych,budującychdanyparadygmatdydaktykiakademickiej.
Zrekonstruowanyopisparadygmatówkształceniastudentówstanowipropozycję
mapy.Jednakzłożonośćwspółczesnegoświata,takżewobszarzeszkolnictwawyższego,
niepozostawiazłudzeńcodoroszczeńwyłącznościjakichkolwieknarracji
dyscyplinarnych.Traktujęzatemswojąwypowiedźjakojednązmożliwychnarracji
wdebacienadparadygmatamidydaktycznymi.Wichróżnorodnościimożliwości
współwystępowaniaupatrujęwartości,niezaśsłabościdydaktyki.Wyjściewmyśleniu
oedukacjiwyższejpozaparadygmatbehawiorystyczny,zwłaszczawstronę
humanistycznegoiemancypacyjno-krytycznego,powoduje,że„(...)decyzje
dydaktyczneniesąjużtechniczne,tracąinstruktażowąpewnośćiaplikacyjnycharakter.
Sąwyboremzawszeobarczonymkonsekwencjami,wymagająciągłegorozpoznawania
iwyważaniaracji.Czyniązdydaktykaosobę,któratracipewnośćsiebie,ale
zyskujehoryzontpytań”19.Nauczycielakademickiniemożebyćniewolnikiem
żadnegoparadygmatuorazżadnejnarzuconejwizjikształcenia.Trudnobowiem
rozstrzygać,któraścieżkadydaktycznajestlepsza,każdabowiemsłużyinnymcelom,
każdawymagatakżeznalezieniawsobieiuruchomieniainnychzasobówosobowych
umożliwiającychfunkcjonowaniezgodnezprzepisemroli.Uniwersyteckawolność
nauczaniapolegatakżenatym,iżnauczycielmożedokonaćwolnegowyboruwzakresie
projektowaniaautorskiejpropozycjidlastudenta–projektuprzedmiotu,doborutreści,
wyborumetody,formyiśrodkówetc.,wreszcieukładaniawłasnychrelacji
zestudentami.Ważne,bywyborytebyływolne,aleidokonywanezeświadomością
możliwościalternatywnych.
Wtymmiejscuchciałabympodziękowaćwszystkimosobom,bezktórychniniejsza
książkabyniepowstała.DziękujęPanuprof.StanisławowiPalcezamożliwość
merytorycznychdyskusji,którezaowocowałydookreśleniemkoncepcjirozprawy.
SzczególnewyrazypodziękowaniaiszacunkuskładamPaniprof.TeresieBauman
zapodjęcietrudurecenzowaniapracyiwszystkiecenneuwagi,któreokazałysię