Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
1.2.SmogwPolsce
WIIpołowieXXw.GórnyŚląskiokoliceKrakowastawałysięterenamiklęskieko-
logicznej.Intensywnierozbudowywanoprzemysłciężki,początkowopozbawiony
jakichkolwiekurządzeńdoograniczaniaemisjizanieczyszczeńpowietrza.
WSzopienicach,obecniedzielnicyKatowic,pracowałahutaołowiuzbudowana
jeszczew1864r.Oddawnaobserwowanotamliczneprzypadkiołowicywśródpra-
cownikówhutyimieszkańców.WpoczątkuXXw.wSzopienicachpowstałaszkoła
specjalnadladzieciupośledzonychumysłowo.Szczytprodukcjihutyprzypadłna
połowęlat70.WedługjednegozwyliczeńodsetekdzieciupośledzonychwSzo-
pienicachwynosiłwtedy13%.WtymczasiedrJolantaWadowska-Królzwłasnej
inicjatywyprzeprowadziłabadaniaok.5000dziecimieszkającychwpobliżuhuty.
Wedługówczesnychliberalnychnorm1000spośródnichcierpiałonaołowicę,we-
długobecnychnormbyłobyichznaczniewięcej.Hutabyładumąówczesnychwładz
iniemogłabyćposądzonaopowodowanieołowicy.Nazwatejjednostkichorobowej
niemogłasięwięcpojawić,oficjalniedziecibyłykierowanenanobserwację”,której
wynikbyłnpozytywny”albonnegatywny”.DrWadowska-Królskierowaładosana-
toriówok.2000dzieci,częśćznichdziękinieoficjalnejprzychylnościwładzudało
sięprzeprowadzićniecodalejodhuty.Jednakniektórzyojcowiechorychdzieci,
doceniającwysiłkidrWadowskiej-Króljednocześniewyrażaliobawyoswojeza-
trudnieniewprzypadkuzamknięciahuty(Przybytek,2015).
DiagnozęoszkodliwościhutywykonałwtamtychczasachdlaMinisterstwaPrze-
mysłuCiężkiegozespółekspertówzAkademiiGórniczo-Hutniczej(AGH)wKra-
kowie.Jejwynikizostałyutajnione,autoromzakazanoichpublikacji.
Historiasukcesujakzdreszczowca.WbezpośrednimsąsiedztwieKrakowazbu-
dowanohutężelaza(im.Lenina),hutęaluminium,koksownię,cementownięielek-
trociepłownię.HutaaluminiumpowstaławSkawiniew1954r.wrazzelektrownią
węglową,jakprzystałonateczasypozbawionąurządzeńodpylających.Pokilku-
nastulatachbyłajużwidocznadramatycznadegradacjaokolicznegośrodowiska.
Wokółhalprodukcyjnychznikłaroślinność,spadłaurodzajnośćgleb,wyginęły
pszczoły,anawetwrzosywokolicznychlasach.Wśródpracownikówhutyzanoto-
wanopoczątkifluorozy,awstopniuzaawansowanym,prowadzącymdołamliwości
kościstwierdzonojąubydła.Wlatach70.nachorobywynikłezoddziaływania
fluoruzapadałorocznie50na2300pracownikówhuty.Średniazapadalnośćnate
chorobywPolscewynosiławtedy60przypadkówna100000osób,cooznaczary-
zykowzględne(więcejwrozdz.6.4.1)pracownikówhutyowysokiejwartości36.
W1980r.oceniano,żeemisjafluorubyłaczterdziestokrotniewyższaniżwnowo-
czesnych(wtedy)hutachaluminium(PKE,1981).
Zpoczątkiemlat70.dyrektorhutyzwróciłsiędoekspertówAGHozbadanieprzy-
czyntychzjawisk.Jednymzdwóchzespołówkierowałprof.AndrzejManecki,który
wspomina(Manecki,2015):
21