Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
2
Oreligiipoczciwychludzi–
historiaksiążkiijejinterpretacji
O
uwagępodjętątematykę–jakoprawiezupełnąnowośćwdotychczasowymdorobku
religiipoczciwychludzitoksiążkaniewielka,liczącazaledwie161stron
wformacieoctavo.ByłatoostatniaobszerniejszapublikacjaStanisławaKo-
narskiego.Niektórzyówcześniipóźniejsikrytycypostrzegaliją–biorącpod
autora,znanegoprzedewszystkimzutworówpoetyckich,tekstówpedagogicznych
czyrozważańpolitycznych.W1769r.Konarskipostanowiłbowiemprzedłożyć
czytelnikomdzieło,któreczęśćznichuznałazarozprawęteologiczną.Książkaod
początkuintrygowała,prowokującsprzecznekomentarze,następnietrafiłapod
osądŚwiętegoOficjumwRzymieiw1771r.doczekałasiędrugiego,poprawionego
wydaniawjęzykułacińskim.
PozakończeniuwarszawskiejirzymskiejburzywokółReligiipoczciwychludzi,
katastrofapolitycznaRzeczypospolitejorazpierwszyrozbiórdokonanyprzezRo-
sję,PrusyiAustrięw1772r.,obniżyłytemperaturędysputpaństwowo-wyznanio-
wychiteologicznych,rozgorzałychwlatachsześćdziesiątych
61
.ŚmierćKonarskiego
w1773r.dałapoczątekrefleksjinadjegoznaczeniemwpolskiejhistoriiikulturze.
Wkilkunastuprzypadkachowerozważaniaskoncentrowałysięwłaśnienajego
ostatniejpracy,Oreligiipoczciwychludzi.Badaczezróżnymprzygotowaniemna-
ukowymwracalidojejtreści,wciążdebatując,czybyławpełniprawowierna,czy
teżrzeczywiściezasługiwałanaostrąreakcjęnuncjuszaAngelaMariiDuriniego
ioskarżenieobłędydoktrynalne.Zastanawianosiętakżenadokolicznościami
publikacjidwóchwersji–polskiej(1769)iłacińskiej(1771).Wymianamyślioraz
polemikiwokółReligiipoczciwychludzijestciekawąilustracjąponaddwustulat
intelektualnychzmagańzdorobkiemżyciowymStanisławaKonarskiego.
61
Zagadnieniadotyczącereligii,państwaiKościołaniezniknęłycałkiemzprzestrzenidebaty
publicznej,lecznawielkąskalępowróciłypodobradysejmowedopierowokresieSejmuWielkiego.
Zob.R.Butterwick,PolskarewolucjaaKościółkatolicki1788-1792,Kraków2012;R.Butterwick-Paw-
likowski,KościółkatolickiapaństwowRzeczypospolitejzaAugustaIIIiStanisławaAugusta.Zarys
problematyki,w:Myioni.SpołeczeństwonowożytnejRzeczypospolitejwobecpaństwa,red.W.Kriegs-
eisen,Warszawa2016,s.317-354;tenże,KościółkatolickiaRzeczpospolitawdobieSejmuCzterolet-
niego,w:StanisławAugustijegoRzeczpospolita.Dramatpaństwa,odrodzenienarodu,red.A.Sołtys,
Z.Zielińska,Warszawa2013,s.217.
AdamMickiewiczUniversityPress©2023