Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
1020Transformacjagospodarczaatransformacjaustrojowa
33
podarcząwujęciupolityko-gospodarczym,wskazaliśmy,żeniemalwcałościwiąże
sięonazaktywnościąpaństwa.Autonomizacjaprocesówtransformacjigospodar-
czejpozostajezaledwiemożliwościąitrudnooczekiwać,żedalszyprzebiegprocesu
będziewznaczącymstopniusamoczynny.
Natomiasttransformacjaustrojowa,pozapierwszymiformalnoprawnymikro-
kamidokonanymiwtrakcieprzełomuw1989r.,wwiększymstopniustanowizespół
procesówniesterowalnychiniezależnychodpolitykipaństwa.Wewzajemnych
relacjachobutychsfernaopozycję,,interesgospodarczy–potrzebyartykułowane
przezspołeczeństwo,,nakładasięjeszczeopozycjamiędzytym,cozewzględuna
dążeniedorozwojukrajupowinnobyćzrobione,atym,cowdanychwarunkach
społeczno-politycznychjestmożliwedozrobienia.
Konstatacjatanasuwapotrzebęodróżnieniawramachskładowychtransfor-
macjiustrojowejprzemianzinstytucjonalizowanych(wwęższymrozumieniupoję-
cia,,instytucja,,)iprzemianpozainstytucjonalnych,zachodzącychwobszarzesys-
temówwartości,postaw,nawykówizachowańludzkich.Łatwozauważyć,żeist-
niejeteoretycznamożliwośćharmonizowaniazmianinstytucjonalnychzprowa-
dzonąprzezpaństwopolitykątransformacji.Sytuacjakomplikujesię,jeślipodjęcie
krokówzmieniającychfunkcjonującysysteminstytucjizależyodprzemianpoza-
instytucjonalnych.Pojawiasięwtedykwestiatzw.racjonalnościpolitycznej,na-
kazującejograniczaćreformyustrojowetam,gdzieichpozytywnychefektówmożna
sięspodziewaćdopierowdługimokresie,cowwiększościprzypadkówoznacza
–podrządamiugrupowaniaobecnieopozycyjnego.Niemniej,wmiarędojrzewania
systemudemokracjipolitycznej,rozziewmiędzyracjonalnościąekonomicznąapo-
litycznąpowiniensięzmniejszać,cozkoleipowinnosprzyjaćwzajemnemupozy-
tywnemustymulowaniuprzemianzachodzącychtakwramachtransformacjiustro-
jowej,jakitransformacjigospodarczej.
Sprzecznościmiędzyracjonalnościąpolitycznąaracjonalnościąekonomiczną
iwynikającaztegodysharmoniamiędzytransformacjąustrojowąatransformacją
gospodarcząniezawszewynikajązegoistycznychpostawelitpolitycznych.Nie-
kiedyichprzyczynąjestkolizjazasadustrojowych,którychrealizacjęmiałaby
zapewnićtransformacjaustrojowabądźtransformacjagospodarczaiśrodków,
jakichnależałobyużyćdoskutecznejrealizacjicelówtransformacji.Przykładowo,
istotnąbarierąograniczającąprzepływzasobówwgospodarce,aprzeztospraw-
nośćmechanizmualokacjirynkowej,jestniskajakośćaparatusądownictwagos-
podarczego.Niejestjednakmożliwedokonaniezasadniczychzmianpoprzez
usunięcieczęścisędziówizastąpienieichmłodszymi,wyedukowanymijużwwa-
runkachgospodarkirynkowej.Byłobytobowiemsprzecznezzasadąnieusuwal-
nościisuwerennościsędziów,stanowiącąjedenzfundamentówdemokracji.Choć,
rzeczjasna,możnarównieżstwierdzić,żesędziowiepowoływaniwminionejepoce
niemająwielewspólnegozinstytucjamidemokratycznymii–byćmoże–nie
zasługująnakonstytucyjnąochronę.
Podobnie,podstawoweprawojednostkiwustrojudemokratycznym,jakimjest
prawodozrzeszaniasię,możebyćwykorzystywanedoutrwalaniaszkodliwego