Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
doniemieckiegoidealizmuorazzpowoduostateczniejeszcze
nieukształtowejrodzimejterminologiifilozoficznej.
1.1.2.Ujęciedualistyczne
ZdaniemFranciszkaGabryla,różnicapomiędzydusząaciałemjest
takwielka,iżniemożnautożsamiaćtychdwóchelementów
strukturalnychbytu.Stądwhistoriifilozofiipojawiłosięujęcie
dualistyczne,wedługktóregoduszaiciałostanowiądwaodrębnebyty.
Należyjednakzwrócićuwagęnafakt,żeprzedstawicieledualizmu
bytowegowróżnysposóbcharakteryzowalistosunekduszyiciała.
GabrylwswojejPsychologiiomawianastępującychautorów:Platona,
Kartezjusza,Leibniza,Locke’a,Newtona,Clarke’a,M.Turnemina,
Storchenau,HerbartaiKapilę.
Podwpływemkoncepcjiorfickich[34]Platonokreśliłczłowiekajako
duszęwładającąciałem.Wgtejkoncepcji,połączenieduszyzciałem
jestdladuszyniekorzystne,ponieważciałojestdlaniejwięzieniem
imogiłą.WdialoguFedonPlatonoznajmia,żeześmiercią
„oczyszczającą”zciałazaczynasiędopieroprawdziwe
życie[35],wktórymsamibogowieprzyjmujączłowiekadoprawdziwej
wspólnotyżycia[36].Natymjednakniekończysię„wędrówka”
nieśmiertelnejduszy.Duszapozostajebezciałatylkonaokres
10000lat,anastępniepowtórniełączysięzciałem.Motywwędrówki
duszmacharaktermoralnyimanaceluoczyszczenieduszyodtego,
cocielesneizmysłoweorazzbliżeniejejdoświataidei.Franciszek
Gabrylpotępiaplatońskąkoncepcjęreinkarnacji,gdyżjegozdaniem,
hipotezaowędrówceduszjestniezgodnazjednościąnaturyludzkiej
iniewyjaśniaobawyprzedśmiercią[37].Ponadtokoncepcja
reinkarnacjijest„naukąniefilozoficzną”istądniepodleganaukowej
weryfikacji[38].
Kartezjańskidualizmduszyiciałastałsięzkoleipunktemwyjścia
takichbłędówwfilozofiijak:panteistycznakoncepcjasubstancji
uSpinozy[39]orazokazjonalizmuuMalebranche’a.Malebranche
uznał,żeaniduszaniewpływanaciało,aniciałoniewpływa
naduszę.Stądczynnik,którypowodujerelacjępomiędzysferą
duchowąasferącielesnączłowieka,powinienpochodzićspoza
strukturyczłowieka,czylijesttojakiśczynnikzewnętrzny.Tym
czynnikiemjestBóg,którypowodujeskutkiiduchowe,icielesne