Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
2Kategoriawsłownikachjęzykapolskiegoiopracowaniachlingwistycznych27
gruncieopisujęzykaNiewidaćpowodu,dlaktóregoobjaśnienieleksykogra-
ficznewyrazuniemiałobyzebraćwszystkichpozytywnychskładnikówjego
znaczenia,relewantnychzpunktuwidzeniaużyciawyrazuwtekstachjęzy-
kowychorazjegostosunkudoinnychwyrazówjęzykaSzeregwłaściwości
przypisywanychprzedmiotowihasłowemuznaczniebysięwydłużył,alerów-
nocześniezostałbyograniczonydotego,corejestrujeświadomośćpotoczna,
anienaukowawiedzaoświecie[Bartmiński1984/2006:40–41]
Wpowstającymwlubelskimzespoleetnolingwistycznymsłowniku[SSiSL]
definicjesąbudowanewłaśnietak,byuwzględniaćwszystkieskładnikiseman-
tycznerelewantnezjęzykowegopunktuwidzenia
Pojawiłysięrównieżpostulatybudowaniadwutypówdefinicji(fldwuocz-
nych”,tjuwzględniającychwiedzęnaukowąizdroworozsądkową,jakproponuje
Chlebda[1993])orazsłownikówhybrydycznych,pozwalającychnaichwspółist-
nieniewjednymopracowaniu[Żmigrodzki2010:39]Tenproblemjednoznacznie
rozwiązujeAnnaWierzbicka,odróżniającdefinicjejęzykoweopartenawspólnej
wiedzyjęzykowejutrwalonejwjęzykupotocznymoddefinicjiencyklopedycz-
nych,tjspecjalistycznych,operującychwiedząnaukową[Wierzbicka1993:264]
Podmiotwanalizowanychdefinicjacheksponowanyjestrównieżprzezuży-
ciekwalifikatoraBywanimopatrywanedrugieznaczeniesłowakategoria(togól-
nepojęcie,zapomocąktóregowfilozofiiinauceujmowanajestrzeczywistość’)
WSJPDor,SJPSzymiSWJPDunjesttokwalifikatorodsyłającydopojęćfilo-
zoficznych(filozof),natomiastwWSJPŻmigr–donaukowych(nauk)Oile
definicjawSJPDorkorespondujezzaproponowanymkwalifikatorem,tojuż
wSJPSzymiSWJPDunnie,gdyżwtychostatnichsłownikachkategoriajest
ujmowanawyłączniejakopodstawowepojęciedanejnaukiZnaczenietopojawia
siętakżebezkwalifikatoraTylkowISJPBań,zgodniezprzyjętąmetodologią,
kategoriezdefiniowanojakotpewneogólnepojęcia,zapomocąktórychujmujemy
rzeczywistość,npczas,przestrzeń,dobro,zło,honor,prawda’,niewiążącichani
znauką,anizfilozofią,leczzpotocznymdoświadczaniemświata
Podsumowując,ustaleniomleksykografówodpowiadajądwasposobyrozu-
mieniakategoriiPierwszełączysięzArystotelesem,dlaktóregokategoriamisą
najogólniejszeklasybytów(=przedmiotów);drugie–zKantem,którykategorie
odniósłdozasadklasyfikacji,tjoperacjimentalnych,jakieczłowiekwykonuje,
wyodrębniającposzczególneklasyprzedmiotów[Brożek2007:6]GeorgeLakof
[1987/2011:155]mówi,niepowołującsięwprawdziewprostnatętradycjęfilo-
zoficzną,odwuaspektachparadygmatuobiektywistycznego:pierwszydotyczy
kategoryzacjiistniejącegoniezależnieodczłowiekaświata(aspektmetafizyczny),