Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
28
IPojęciekategoriiwfilozofiijęzykaijęzykoznawstwie
zaśdrugi–wynikającejznaturyludzkiegopoznania,językaiwiedzy(aspekt
epistemologiczny)
3Przenikaniesłowakategoriazjęzykafilozoficznegodopolszczyznystan-
dardowejpotwierdzająutworzonenajegobaziederywatyDonajwcześniejzapi-
sanychprzezsłownikiwyrazówpochodnychnależą:przymiotnikkategoryczny,
rzeczownikkategorycznośćorazprzysłówekkategorycznieJakopierwszypodał
jeXIX-wiecznySłownikwileńskiDopierow2połowieXXwpoświadczono
wsłownikachrzeczownikkategoryzacja,czasownikkategoryzowaćiprzymiot-
nikkategoryzacyjnyZpunktuwidzeniachronologiisłownictwotoukładasię
wdwiegrupyIjesttoukładznaczący
31Przymiotnikkategoryczny(grkatēgorikóstorzekający’)początkowowią-
zanozArystotelesowskimhierarchicznympodziałemnakategorieiwzmacnia-
niemsiłyorzekaniaKlasycznakoncepcjakategorii,jakorozłącznaiwyczerpują-
ca,dopuszczałabowiemtylkodwiemożliwości,tznalbocośjednoznaczniejest
elementemdanejkategorii,albonieWszelkiepodziałymiałycharakterwyraźny,
bezwarunkowy,stanowczoorzekającyPrzymiotnikkategoryczny,jakczytamy
wSłownikuwileńskim,znaczyłzatemtnakategorjepodzielony,wyraźny,dokład-
ny,stanowczy’[SWil]PółwiekupóźniejwSłownikuwarszawskimodnotowano
jużdwaznaczeniategoprzymiotnika:fil1tstanowczy,stanowczoorzekający,
bezwarunkowy,wyraźny’:a)wlogicesądkategorycznytsąd,wktórymorzecze-
niebezwarunkowościągasiędopodmiotu’,b)wetycenakazkategoryczny;2
twedługkategorii,anakategorjepodzielony,ułożony,rozklasyfikowany’[SJP
War]Znaczeniezwiązanezpodziałemnakategorie(ujmowanymjakoklasyfi-
kacja),jakoabstrakcyjne,zostałotupodanewdrugiejkolejnościNapierwszym
miejscupostawionotstanowczy,stanowczoorzekający,bezwarunkowy,wyraźny’,
dlaktóregopodanofilozoficznąobudowę,tjlogikęArystotelesaietykęKanta
OilejednakArystotelesowskisądkategorycznydotyczyorzekaniaosposobie
istnieniarzeczywistości,otylepostulatyzawartewsformułowanymprzezKanta
imperatywiekategorycznym(niemkategorischerImperativ)sąformąetycznego
nakazu,którykrólewieckifilozofująłwtrzymaksymy:flpostępujtak,abyśmógł
chcieć,abyzasadatwegopostępowaniabyłaprawempowszechnym”,flpostępuj
tak,abyludzkośćnigdytobieaniinnymjednostkomniesłużyłazaśrodek,lecz
zawszebyłacelem”iflpostępujtak,abyśswojąwolęmógłuważaćzaźródłoprawa
powszechnego”IchbezwzględnycharaktereksponujeArctasłownikilustrowa-
nyjęzykapolskiego,wktórymznaczenieanalizowanegoprzymiotnikapowiąza-
nowyłączniezpojęciemimperatywukategorycznegoKanta,pomijająctradycję
Artystotelesowską;porzartykułemhasłowym: