Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
Odtłumaczki
XLV
Wefrancuskiej,oryginalnejwersjijęzykowejmożnasiępoddaćurokowitej
schedy.Wwersjipolskiejwłaśnietawielowiekowatradycjatworzyprógtrudnydo
pokonaniazapomocąsłów,pojęć,gramatycznejskładninaszegojęzyka.Istotątej
trudnościsąróżnicepólsemantycznychwielupojęćiidiomów,którewograniczo-
nymzakresieudawałosięprzełożyćnajęzykpolski.Wtymteżtekścieczytelnik
odnajdziezapewnepojęcia,którewydadząmusięnietylkonieostre,leczwręczpo-
dejrzane.Uwagata,wedługmnie,dotyczyprzedewszystkimróżnychjęzykowych
rozstrzygnięćzwiązanychzszerokimzastosowaniemprzezDurkheimapojęcia
l’idée.Wefrancuskimoryginalewyrażaonorozległyzakresrzeczywistościmyślo-
wej,którawjęzykupolskimmusiałazostaćzróżnicowanaiwyrażonaprzezrozma-
iteokreślenia,wchodzącewzakresysemantycznychpólnidei”,npoglądów”,nmy-
śli”,nopinii”.Podobneuwagiwiążąsięzpojęciemlaconscience,któregosemanty-
kazawierasięmiędzypolskimiterminaminświadomość”insumienie”,włączając
niekiedytakżesensbliskozwiązanyzprzejawamidziałaniarozumuczyumysłu.
Analogicznezastrzeżeniawzbudziprawdopodobnieprzekładprzymiotnikamoral,
którywtekścieDurkheimabywatożsamowykorzystywanyjakookreśleniepew-
nychszczególnychstanówduchowychidoznańmoralnych.Wynikająonezawsze
zesferynoszącejcechęniematerialności,chociażmająogromneznaczenietakże
wsferzematerii.Natomiastwjęzykupolskimobydwatepojęciamająniecood-
mienneznaczenia,awięcwymagająwyraźnegorozróżnienia.Przyznaję,żeztego
powodumogływtekściepojawićsiędyskusyjnerozstrzygnięcia.Zastrzeżeniabu-
dzitakżewielokrotnieprzezDurkheimawykorzystywanyterminlacommunion,
mającybardzozróżnicowanepolesemantyczne.Jegopolskieodpowiedniki(jakna
przykładnkomunia”)najczęściejbardzościślewiążąsiębezpośrednioztradycją
chrześcijańską.Natomiastświeckieinterpretacje(nwspólnota”czynpołączenie”)
jednaknieoddająpodsuwanegoprzezDurkheimasensutegoterminu.Sąznacznie
odniegouboższe.
Inneproblemytranslatorskiestwarzagrupatychokreśleń,któreprecyzyjnie
różnicująnazewnictwopewnejsferyrzeczywistościwtradycjijęzykafrancuskiego,
wpolskiejzaśwersjijęzykowejwogóleniemająodpowiedników.Chodzituprzede
wszystkimozróżnicowanąterminologięherbów,emblematów,symboliorazróżne-
gorodzajudarów,podarowań,ofiar,wywodzącąsięznazewniczejtradycjiśrednio-
wiecznejFrancji.Wtymzakresiejęzykpolskimożezaoferowaćterminologięwiel-
ceupraszczającąrozbudowanysystempropozycjiDurkheima.Tuzatemmusiałam
wzbogacićnaszwspółczesnyjęzykpojęciamianachronicznymi,zaczerpniętymize
średniowiecznychtekstówkościelnych.Dlategowtekściepojawiłysięnaprzykład
noblacje”inobrzędypiakularne”.
Uwagiteskłaniajądozastanawianiasię,czymwistociejestprzekład.Nieza-
mierzamsięwypowiadaćnatemattłumaczeńliteraturypięknejczypoezji,tworzą-
cychnowąartystycznąjakość.Chodzimioprzekładdziełanaukowego,wktórym
takdrastyczniepojawiasięodpowiedzialnośćzamerytorycznąwiernośćautorowi.
Jednakprocesprzekładuwymuszazniekształceniatakistotne,żeniepowinnosię