Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
V.Etiologia
obejmujetemperaturyniższeodtemperaturytworzeniasięlodu.Położenie
Polskiwzasięgudziałaniamaspowietrzakontynentalnegoimorskiegojest
przyczynączęstych,czasamibardzogwałtownychzmiantemperatur.Przymroz-
ki,anawetmrozynatereniePolskiwokresiewegetacyjnymniesąrzadkością.
Niemożnawięcnazywaćichanomaliami.
Szczególniewrażliwenachłódsąroślinyciepłolubne,zwłaszczaintroduko-
wanezrejonówocieplejszymklimacie.Chłódpowodujezaburzeniametaboli-
zmukomórek,zwłaszczaprzemianfosfolipidówprzechodzącychpodwpływem
niskichtemperaturzformciekłokrystalicznychwpostaćżelukrystalicznego.Ob-
jawemtychprzemianjestwiędnięcieroślin,pojawianiesięszarozielonych,żół-
tych,anawetbrązowychplam,więdnięcielubzasychanieliściiinnychniezdrew-
niałychczęściroślin,aprzydłuższymdziałaniutegoczynnikausychaniecałych
roślin.Chłodysąszczególnieszkodliwewczesnąwiosną.Więdnięcieroślinjest
typowymobjawemsuszyfizjologicznej.Następujeprzenikaniewodyzkomórek
doprzestrzenimiędzykomórkowych,aparatyszparkowesąotwarte,amykoryzy
oobniżonejzewzględunaniskątemperaturęaktywnościniesązdolnepobierać
odpowiedniejilościwodyzpodłoża.Imroślinysąmłodsze,tymmniejodporne
nachłód.Zwiekiemodpornośćroślinnachłódjestwiększa.Szkodywywołane
chłodempraktycznieniedotycządrzewrodzimegopochodzeniawzasięguich
występowania,aledługotrwałechłodymogąosłabiaćmłodedrzewka,zwłaszcza
rosnącewnieodpowiednichwarunkachglebowychiwodnych.
Wpolskichwarunkachklimatycznychszkodypowodowaneprzezmrózsą
szczególniedokuczliwewszkółkachleśnych,uprawachleśnychimłodnikach.
Mrózjestprzyczynązamarzaniawodyobecnejwkomórkachiprzestrzeniach
międzykomórkowychroślin.Drzewarosnącewstrefieumiarkowanejmają
zmiennąmrozoodporność,zależnąodporyroku.Największajestonawczasie
spoczynkuwokresiezimowym,anajmniejszawokresiewegetacyjnym,deter-
minowanateżgatunkiemdrzewaijegowiekiem.Zdrzewnaszejstrefyklima-
tycznejnajbardziejodpornanamrózjestsosnazwyczajna.Dłuższejednakspad-
kitemperaturwczasieprzymrozkówpóźnychmogąbyćprzyczynąuszkodzeń,
zwłaszczasiewektegogatunku.Świerkpospolitywytrzymujemrozyzimowedo
ponad-40°C,awokresielatajegomrozoodpornośćsięgamaksymalnie-7°C.
Modrzeweuropejskijestbardzowrażliwynaprzymrozkipóźne.Jodłaprzema-
rzajużwtemperaturze-30°Ciwyróżniasiędużąwrażliwościąnaprzymrozki
późne.Dębysągatunkamibardzowrażliwyminaprzymrozkipóźne(ryc.5.1),
częstoprzemarzająkwiatydrzewrozwijającychsiępóźniej,cojestprzyczyną
rzadkichlatnasiennych.Dąbszypułkowyjestbardziejodpornynamrozywcza-
siezimywporównaniuzdębembezszypułkowym.Nauprawachdębyczęsto
cierpiąodprzymrozków.Szczególniewrażliwenaprzymrozkisąsiewkibuka
ipędyjednorocznemłodychdrzewtegogatunku(ryc.5.2).
58