Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
ireprezentowanegosystemuwartościpowstająindywidualneteorie
nauczycieli86.Sposobymyśleniaoedukacjistanowiąnierzadkopodłożesporówokształt
edukacjitoczonychwróżnegotypugremiach–społecznych,politycznych,atakże
naukowych.NazjawiskotozwracauwagęA.Nalaskowski,którypisze:„(...)uczestnicząc
wpracachRadyProgramowejCentralnejKomisjiEgzaminacyjnejprzyMEN,jestem
świadkiemwielusporówocharakterzeideologicznym,chociażsprowadzonychnagrunt
standardu.Słychaćgłosynakazującepochylaćsięnadkażdymdzieckiem,postulujące
ustawicznedawanieszansyitakie,któreszkołętraktująjakospołecznymechanizm
selekcyjny,któregodziałanienależywyostrzyćiwzmocnić”87.Autorspory
teinterpretujewperspektywiereprezentowanychprzezposzczególnegremiaideologii
edukacyjnychwukładziezaproponowanymprzezL.KohlbergaiR.Mayer,azatem
ideologiiromantycznej,ideologiitransmisjikulturowejorazideologiiprogresywnej.
Ideologieedukacyjnezasadzająsięnawiernościprzekonańludzkichdefiniującychcele,
treściimetodypedagogicznegodziałaniabezichuzasadniania.Oczywiściezakażdą
ideologiąstoikoncepcjapsychologiczna,alereprezentowaniedanejideologii
bardziejkonstytuowanejestnawierzewsłusznośćreprezentowanegoobrazu
niżnawiedzydostarczającejargumentównaturynaukowej.Charakterystyką
ideologiijestbowiemzastępowanieneutralnego„takjest”etycznym„takpowinnobyć”,
używanymwprojektowaniupraktykiedukacyjnej.Perspektywaideologiiedukacyjnych
opisanychprzezL.KohlbergaiR.Mayer88stanowiważnykontekstdlatypówmyślenia
oedukacji.Niemniejznaczącawpolskiejpedagogicedladyskusjirozpoczętejjeszcze
wlatach80.,dotyczącejposzukiwanianowegoparadygmatu,jestpropozycja
R.Kwaśnicy89porządkowaniamyśleniaoedukacjiwperspektywieracjonalności.Autor
ten,stawiającsobiepytanie:Cosprawia,żeowychowaniumyślimydziśtakwłaśnie,
anieinaczej?,inspirowanyfilozofiąkrytycznąJ.Habermasa,rozwijatezę,iżmyślenie
pedagogicznedziejesięwgranicachdwóchracjonalności–instrumentalnej
ikomunikacyjnej–orazjestprzeznieuwarunkowane90.
Perspektywypostrzeganiaedukacji,typyracjonalności,ideologieedukacyjne
konstytuująwspółczesnesporyoedukację,któremożnainterpretowaćtakże
wperspektywiesporówparadygmatycznych.Typyracjonalnościznajdująswoje
uzasadnieniawpewnychideologiachedukacyjnych,choćniemożnatustosować
prostychprzyporządkowańczyparaleli.Z.Kwiecińskipisze:„Spórtoczysięteżmiędzy
dominującąwspółcześnie–zarównowobszarach
autorytarnegopopulizmu
,jak
iwobszarach
autorytarnegoetatyzmu
–racjonalnościąadaptacyjną(techniczną,
technokratyczną,instrumentalną),aracjonalnościąkrytyczno-emancypacyjną.(...)
Obydwutypomracjonalnościzarzucasię–zpozycjihermeneutycznych,
humanistycznych,interakcjonistycznych,psychoterapeutycznychipsychoanalitycznych
–monologicznośćwiedzy,ukrytepowrotydopozytywistycznegotraktowaniaźródeł,
charakteruiprzekazuwiedzy,nieuprawnionenarzucanieludziomwartości,interpretacji
znaczeńiprzymus,aproponujesię:rozumienie,wglądwsiebieidrugiegoczłowieka,
spotkanieidialog,wzajemnąpomociwspólne»tworzenieświata«społecznych
interakcjiiżyczliwości.Racjonalnośćemancypacyjnaihermeneutycznatworzą
»wspólnyfront«sprzeciwuwobecupowszechnionegomodeluracjonalności
instrumentalnej,będącejostojąmodelutransmisjikulturowejzdecydowanie
dominującegowteoriachipraktykachwspółczesnychedukacji”91.Zarównotypy
racjonalności,jakiideologieedukacyjnewpisałysięjużnastałewpejzażargumentacji
różnorodnychstanowiskteoretycznychkonstytuującychtypymyśleniaoedukacji,
atakżepraktykękształcenia.Dlategoteżniesposóbpominąćichprzykreśleniutładla
mapyróżnorodnychporządkówstanowiskteoretycznych,paradygmatówdydaktyki.
ZdaniemL.Witkowskiegowszyscypracownicynaukowo-dydaktyczniuczelnimają
wswojejpraktycejakąśpedagogię,wrozumieniuwyobrażeniateoretycznego
ioprzyrządowaniadziałańdydaktycznych92.Możliwetropyodkrywaniaowychpedagogii
wiodąnietyledoparadygmatówdydaktycznych,codopewnychwzorców,typów
myśleniaokształceniu,któremożnainterpretowaćnp.whoryzoncieracjonalności
adaptacyjnejlubemancypacyjnej–wujęciuR.Kwaśnicy–lubwświetledominujących
ideologiiedukacyjnych–wopisieL.KohlbergaiR.Mayer.