Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
20
1.Przesłankiirozwiązaniamodelowepaństwafederalnego
Współdziałanieiwzajemnehamowaniesię
władz–modelparlamentarny
(EuropaZachodnia)
Systemkooperacji
Rozwiązaniamodeloweideitrójpodziałuwładzy
Modelprezydencki(USA)
Systemseparacjiwładz
Rys.1.1.Interpretacjazasadytrójpodziałuwładzy–rozwiązaniamodelowe
Źródło:opracowaniewłasnenapodstawie[Społeczeństwo…2003,s.180].
Zewzględunaterytorialnąbudowęwspółczesnychpaństwsystemypolityczne
mogąbyćsklasyfikowanewtrzechpodstawowychformach:jednolitych–państwa
unitarneorazzłożonych–konfederacja,federacja.Dodatkowodopaństwzło-
żonychmożnazaliczyćuniepersonalnebędącezwiązkiemconajmniejdwóch
państw,którełączyosobawspólnejgłowypaństwa,zzachowaniemodrębnego
systemuinstytucjipaństwowych,orazunierealnebędącezwiązkiemconajmniej
dwóchpaństw,którepozaosobąwspólnegowładcyłączyistnienieprzynajmniej
jednegowspólnegoorganupaństwowego[Społeczeństwo…2003,s.260-261].
Strukturapaństwaniezależyodjegoobszaru:małaSzwajcariajestpaństwemfede-
ralnym,aolbrzymieChinysąpaństwemunitarnym.
Państwounitarnetotakiepaństwo,wktórymwładzasuwerennadotyczyca-
łegoobszaruwtakimsamymzakresie.Jestnajbardziejtypowąformąorganizacji
państwa.Państwotocharakteryzujejednośćstrukturyorganizacyjnejibrakpodzia-
łównaczęściskładowe,któremiałybycechy„państwowości”,jednolitysystem
organównaczelnych(głowapaństwa,rząd,premier),jednaobowiązującakonsty-
tucja,jednoliteobywatelstwo,jedensystemprawny,jedensystemsądowy,apo-
nadtojednostkiterytorialneniemająsamodzielnościpolitycznej–niższestruktury
władzyzawszepodlegająwładzomcentralnym.Wtychpaństwachmożnawyod-
rębnićpaństwaoróżnejwewnętrznejbudowieterytorialnej–scentralizowanelub
zdecentralizowane.Państwaunitarnedzieląsięnapewnejednostkiterytorialne,
różniącesięmiędzysobąwielkością,zakresemkompetencji,charakteremustrojo-
wym,nazwąiważnością.Podziałtenjestdokonywanywcelulepszegowydatko-
waniafunduszy,sprawniejszegozarządzaniapaństwem,aprzedewszystkimuła-
twieniaobywatelomdostępudoodpowiednichurzędówiinstytucjipaństwowych.
Jednakżedoktrynapaństwaunitarnegogłosi,iżnajpraktyczniejszajestpłaska
strukturaorganizacyjna,wktórejliczbaszczeblijestniewielka.Wtegotypustruk-