Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
26
rozdziałI.Preambuławpolskiejdoktrynieprawa
składnikówdefinicjipreambułyzostaniedokonanewdalszychczęściach
niniejszejpracy.12
Preambułaniejestwytworemwspółczesnościzarównoodstronyteo-
retycznejjakiwzakresiestosowaniawpraktyceprawodawczej.Wodnie-
sieniudotejpierwszejsferydająsięzauważyćdoktrynalnekontrowersje
wokółpotrzebyjejzamieszczania.Rozważanianatematpreambułmają
swojądługąhistorięsięgającąStarożytności,akonkretnierozważańpla-
tońskich.Kwestiezwiązanezpotrzebąjejstosowaniabyłyrozważane
iznajdowałyróżnerozwiązaniawzależnościodtego,jakujmowanorolę
prawaiprawodawcy.Możnawskazaćnazależnośćpomiędzypoglądami
napreambułęafunkcjami,jakiepowinnopełnićprawo.
Wyróżnićmożnadwieskrajnegrupypoglądówwodniesieniudopotrze-
byzamieszczaniawstępówdoprawa.Pierwszauznajetakąpotrzebę,przy
czymnajbardziejreprezentatywnymjejprzedstawicielembyłPlaton,który
wtejkwestiiznalazłzwolennikówwF.Baconie13iJ.Benthamie.14Druga
grupapoglądów–negującacelowośćzamieszczeniapreambuł–jestzwią-
zanagłówniezosobąGustawaRadbrucha.15
żyć,iżweWprowadzeniudonaukprawnych.Leksykontematyczny,W.Gromskijako
hasłoLeksykonudefiniujearengę,aniepreambułę,nazywającjąinaczejpreambułą,
wstępnączęściąaktuprawotwórczego.PatrzW.Gromski:hasłoArenga,[w:]A.Bator,
W.Gromski.A.Kozak,S.Kaźmierczyk,Z.Pulka:Wprowadzeniedonaukprawnych.
Leksykontematyczny,Warszawa2008,s.181.
12
Wwydawnictwachobcojęzycznychrozumieniepreambułyjestpodobne.Jestto
wstęp,twierdzeniewprowadzające,przedmowa,zaświnteresującymnaskontekściejest
to:„wprowadzającaczęśćustawy,[...]wskazującanapowodyizamierzenia(cele)tego,
codalejnastępuje”.HasłoPreamble,[w:]TheAmericanCollegeDictionary,C.L.Barn-
hart(ed.),RandomHouse,NewYork1966,s.952.
13
F.Baconżądałpoprzedzaniapraw„wykłademmotywów”,comiałostanowićobjaw
postępu.PatrzP.Janet:Historiadoktrynpolityczno-prawnychwrazzhistoriąfilozofii
prawa,przejrzałiuzupełniłdoktrynamipolitycznymiXIXiXXwiekuprof.drA.Pere-
tiatkowicz,Poznań1923,s.41.OmawianezagadnieniemożnaznaleźćwpracyBacona
pt.DeDignitateetAugmentisScientiarum(Ogodnościipostępachnauk).Fragmentytej
pracy[w:]F.Leśniak:FranciszekBacon,Warszawa1961,s.132–143.Potwierdzenie,iż
F.Baconbyłzwolennikiemwstępów,można(przynajmniejpośrednio)znaleźćwinnym
jeszczejegoesejupt.Onawykuiwychowaniu.Tekst[w:]F.Leśniak:op.cit.,s.170.
14
J.Benthamnależałwręczdo„entuzjastycznychzwolennikówwstępów”.Patrz
G.L.Seidler:Zzagadnieńfilozofiiprawa,cz.1:Prawoiidee,Lublin1984,s.84.
J.Benthamuważał,żesztukaprawodawczajestczęściąnaukioprawie,„poucza,
wjakisposóbogółludzistanowiącyspołeczeństwomożebyćnastawionynasposóbpo-
stępowaniacałościnajlepiejprowadzącydoszczęściacałegospołeczeństwazapomocą
motywówpodsuwanychprzezprawodawcę”.J.Bentham:Wprowadzeniedozasadmo-
ralnościiprawodawstwa,Warszawa1958,s.435.PatrzteżR.Piotrowski:Spóromodel
tworzeniaprawa,Warszawa1988,s.49–50.
15
Szczegółoweprzestawieniewszystkichpoglądównatentematwykraczałobypoza
ramyniniejszejpracy,stądwywódbędzieograniczonydopoglądówPlatonaiG.Rad-
bruchapodkątemargumentówzalubprzeciwpreambułom.Przeciwnikiemwstępów
byłrównieżT.B.Macaulay,argumentując,iżskoroaktynormatywnesąwynikiem
kompromisówmiędzyróżnymisiłamipolitycznymi,towstępyniemogąwyrażaćjedno-
znacznejpolitykilegislacyjnej.Za:G.L.Seidler:Zzagadnień...,s.84.Powyższyprob-
lempojawisięodrębnieprzyomawianiupracnadprzygotowaniemiuchwaleniemKon-
stytucjiRPz2kwietnia1997roku.