Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
cypanowieweszliwostryspórprawnydo
wadzonegoprzezlondyńskiegolekarzaJohna
tegostopnia,żew1847r.postanowiłgoroz-
SnownaiobdarzyłatytułemlordowskimJa-
strzygnąćKongres,angażującsięwtenspór
mesaY
.Simpsona,nieufnośćzostałaprze-
(nazwanynsporemeterowym”)na16lat89.
łamana.Zaczętostosowaćchloroformtakże
Późniejokazałosię,żeobajniemieliracji,
wchirurgii,leczwkrótceokazałosię,żejest
gdyżdużowcześniej,bojuż30marca1842r.
onśrodkiemtoksycznym.Pojawiłysiędonie-
CrawfordW
.Long,chirurgzestanuGeorgia,
sieniaonagłychzgonachwczasieznieczu-
użyłeterujakośrodkaznieczulającego90.Tak
leniaogólnego.TheodorBillrothzWiednia,
więcciekawepoczątkiznieczuleniaogólnego,
chcączłagodzićtoksycznedziałaniechloro-
miastzapisaćsięwspomnieniemodważnych
formu,zaproponowałstosowaniejegomie-
imądrychdecyzjipionierówanestezjologii,
szankizeteremialkoholem,aletensposób
przeszłydoannałówwkontekściewzajem-
jednaksięnieprzyjął.Natomiastpróbęczasu
nychintrygibezwzględnejwalkioprymat,
przetrwałeter,któryokazałsięstosunkowo
wyzutejzzasadetykizawodowej.
bezpiecznymśrodkiemogólnieznieczulają-
Wkrótceznieczulenieeterowewprowa-
cym.
dzonodoszpitalieuropejskich.Jakopierw-
JacksoniMortonbylitakżeinicjatora-
szyzastosowałje21grudnia1846r.Robert
miwprowadzeniachlorkuetylu,używanego
ListonwLondynie,amiesiącpóźniejJeanF
.
późniejdokrótkotrwałychznieczuleńwziew-
MalgaignewParyżuiJohanHeyfelderwEr-
nych,atakżenzamrażań”miejscowych,które
langenwNiemczech.
londyńskichirurgBeniaminWardRichard-
Dościsłegogronapionierówstosowania
sonuzyskiwałrównieżzapomocąeteru.
wziewnegoznieczuleniaeterowego6lutego
FrancuskifizjologichirurgPierre-Cyprien
1847r.dołączyłrównieżwKrakowieLudwik
Oréjakopierwszyzastosowałw1872r.znie-
Bierkowski.Stałosiętozaledwiesześćtygo-
czuleniedożylnezapomocąchloralhydratu
dnipopróbieListonaorazniepełnecztery
(wodzianuchloralu),którypóźniejprzyjął
miesiąceposłynnym,pierwszympokazie
sięjakośrodekznieczulającystosowanydo-
operacjiwznieczuleniuogólnym,przeprowa-
odbytniczo,zwłaszczaudzieci.
dzonymwBostonieprzezMortona91.Wten
Warto
przypomnieć,
że
przeszkodą
sposóbznakomitypolskichirurgzasłużyłna
wrozwojuXIX-wiecznejchirurgiibyływa-
tytułnojcaanestezjologiipolskiej”92.Wkrót-
runki,wjakichchirurgomprzyszłopracować,
cekolejnąoperacjęwnarkozieeterowejwy-
oraznawykiiprzyzwyczajeniaodziedziczone
konałwWarszawieAleksanderA.LeBrun,
powiekachminionych.
20lutego1847r.93
OddziałychirurgicznewcałejEuropie,
W1847r.profesorchirurgiiipołożnic-
wtymtakżeoddziałyuniwersyteckie,mieści-
twawEdynburguJamesY
.Simpsonzasto-
łysięnadalwstarychszpitalach,jakHôtel-
sowałporazpierwszyprzyporodzienowy
-DieuwParyżuczyCharitéwBerlinie,nie
środekznieczulający–chloroform,odkryty
mówiącjużoszpitalachprowincjonalnych,
niemaljednocześniew1831r.przezchemi-
pozbawionychoświetlenia,ogrzewania,ana-
kaniemieckiegoJustusaLiebigaorazlekarza
wetmożliwościutrzymaniaczystości.Zresz-
ifarmakologafrancuskiegoEugene,aSoube-
tądotejostatniejprzywiązywanonajmniej-
riana.Stosowaniepodczasporoduchloro-
sząwagę.
formuspotkałosięwpurytańskiejAngliize
Pisząconiedoskonałymoświetleniuszpi-
sprzeciwemduchowieństwa.Uznano,żejest
talnym,możnawspomniećowynalazkulam-
tosprzecznezesłowamiBiblii:nwbólach
pynaftowejdokonanymnapolskiejziemi
rodzićbędziesz”.Dopierogdykrólowaan-
iprzezpolskiegoodkrywcęIgnacegoŁuka-
gielskaWiktoriapoddałasięuśpieniuchlo-
siewicza.Lampanaftowazostałazastosowa-
roformempodczasporodu(1853),przepro-
naporazpierwszywłaśniepodczasoperacji
Ryshistorii
chirurgii
światowej
89Ibidem,s.128–129.
90C.W
.Long,Anaccountofthefirstuseofsulfuricetherbyinhalationasanaestetheticinsurgicaloperations,nSuth.Med.
Surg.J.”1849,nr5,s.705–713,cyt.zaGarrisonandMortonsMedicalBibliography,London1954.
91J.Legutko,LudwikBierkowski(1801–1860),w:Albumchirurgówpolskich,red.W
.Rudowski,A.Śródka,Wrocław
1990,s.10.
92Notabeneuważasięgorównieżzajednegoztwórcówortopediiitraumatologiipolskiejorazinicjatorarehabi-
litacjiruchowej(patrz.s.91).
93M.Durakiewicz,AleksanderAntoniLeBrun(1803–1868),nActaAngiol.”t.13,nr4,s.181.LeBrunprzepro-
wadziłzkoleiwdniu11grudnia1847r.pierwsząnaziemiachpolskichoperacjęwuśpieniuchloroformem.
25