Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
natemattopografiiihistoriitychmiejsc–żezostałzniszczonyw1918
rokupodczaszaciekłychwalkwręcz,nabagnety,anawetnamiotacze
ognia,międzyniemieckimioddziałamiabatalionemamerykańskiej
armii,coprzypłaciłażyciemzatrważającaliczbażołnierzyzobu
stron…W1928rokustanPensylwaniaofiarowałmiastunowymost,
zposągaminawysokichkolumnach,którymiałbyćpomnikiem
–jednymzjakżelicznychwregionie–wzniesionymnacześćofiar
tegomorderczegoszaleństwa.Jaksobiewyobrazić,żeokolicetak
dzisiajspokojnego,taksennegomiasteczka,gdziewpopołudniaowych
letnichdnipanowałaniemalabsolutnacisza,zrzadkaprzerywana
odgłosemsilnikasamochodu,ciężarówkialbotraktora,byływiek
wcześniejteatrempełnymzgiełkuiokrucieństwa,przemocy
iprzerażenia,przezwielelat,ażpoostatniemiesiące,ostatniedni,
ostatniegodzinytejjatki,którejwielkiJaurèsnapróżnostarałsię
uniknąć,płacącżyciemzatrzeźwośćumysłuiodwagę,cechującejego
politycznądziałalność.Podczasniemieckiejofensywy1940rokuten
mostpomnikrównieżzostałzburzony,apotemwlatach
pięćdziesiątychodbudowanywniezmienionejpostaci.Powinienemtam
pojechać,żebyzobaczyćtenzabytek,którynazdjęciachwyglądatak
pięknieismutnozarazem.Czyistniejądokumentylubksiążki
związanezhistoriątejwielkiejwsiiokolicznychgmin?Następnym
razemzapytamotowksięgarni-papeterii.
Wszystkieteplanyniewyszłypozaetapmrzonek.Wpewiensposób
Fismespozostaniedlamniejedynienazwą.Efemerycznympunktem
wmojejprzestrzenimentalnej.Jużtomówiłem:byłemtamtylkodwa
razy.Wdwakolejnedni.Wsierpniu…Wtymczasiewyobrażałem
sobie,żebędęmusiałprzyjeżdżaćtamregularnie,żebyodwiedzać
matkę,gdywrazzbraćmiumieścimyjąwdomuopieki,gdzie
wkońcuudanamsięznaleźć„wolnemiejsce”.Myśleliśmy,żenie
mainnegowyjścia.Rozmawialiśmyzniąotymjużodjakiegośczasu.