Posiadasz dostęp tylko do fragmentu książki. Sprawdź czy inna biblioteka ma dostęp do tej publikacji.

Posiadasz kod PIN albo Konto zdalne?
Dodaj bibliotekę (wymagane logowanie)
Wstęp
Problematykamotywowaniapracownikówstanowipodstawowyobszarzarządzania
zasobamiludzkimi.Częstojednakbudziniedostatecznezainteresowanieautorów
zarównojakoterenbadawczy,atakżejakoprzedmiotnauczaniauniwersyteckiego.
Polscystudencikierunkuzarządzaniepoznająproblematykęmotywowania
przedewszystkimwtrakciezajęćzkilkuprzedmiotówdotyczącychpsychologiior-
ganizacji.Tradycyjnie,wramachzajęćprowadzonychpodnazwami„Zachowania
organizacyjne”i„Zachowaniakierownicze”,analizujesięproblematykęrelacji
międzyludzkichworganizacji,wszczególnościmotywacyjneoddziaływaniakadry
kierowniczej.Przedmiotyonazwach„Systemyzarządzania”,„Systemymotywacyj-
ne”bądź„Systemymotywowaniaiwynagradzania”badająmotywacyjnekonsekwen-
cjeproceduristrukturorganizacyjnych.Równieżpodczaszajęćwprowadzających,
wykładanychpodnazwą„Podstawyorganizacjiizarządzania”,zagadnieniommoty-
wacyjnymjestpoświęconychkilkagodzindydaktycznych.
Mimodośćspójnegorozdzieleniazagadnieńmotywacyjnychnatematywpro-
wadzająceorazoddziaływaniaindywidualneiproceduralne,polscystudencinie
dysponujątakimitrzematypamipodręczników,amówiącdokładniej:niedysponu-
podręcznikamipoświęconymisystemommotywacyjnym.
Wiedzadotyczącasystemówmotywacyjnychjestrozproszonaipodzielonamię-
dzypodręcznikidopsychologiiorazdonaukipodstawzarządzaniaiorganizacji,takie
jakksiążkiGriffina(2005),SteinmannaiSchreyögga(1995)czyKoźmińskiegoiPio-
trowskiego(1995).Zawartewnichrozdziałydotycząceteoriiisystemówmotywacyj-
nychzbytobszernejaknapotrzebywykładówomotywowaniu,jakiepowinnysię
odbywaćwramachprzedmiotu„Podstawyzarządzaniaiorganizacji”,prowadzonego
zwyklenapierwszymrokustudiów.Jednocześnieniezcałąpewnościąwystarcza-
jącejakoprezentacjaproblematykiomawianejnawykładachpóźniejszych.Ponadto,
mimożemająwielelicznychzaletjakopodręczniki,opierająsięnawiedzyiproble-
matyceorganizacjizkońcalat80.XXw.Niewątpliwienadalstanowiądobrewpro-
wadzeniedoproblematykirozwiązańorganizacyjnychdotyczącychmotywowania,
jednakdaleceniewystarczającedlawspółczesnychstudentówwyższychlatstudiów.
Niepodejmująonewogóleproblematykibadańnadstanemzaangażowania
pracownikówaninadwpływemnaefektywnośćpracywspółczesnychproblemów
środowiskapracyczyproblemówcharakterystycznychdlaorganizacjiusługowych,
8
Wstęp
apogłębieniepsychologicznedyskutowanejproblematykiniejestwystarczającedla
obecnychstudentów,którzymająjużpodstawowąwiedzępsychologiczną,uzyskaną
wtrakciezajęćzprzedmiotu„Zachowaniaorganizacyjne”.
Polscystudencidysponujązarazemtłumaczeniamikilkudośćnowoczesnych
amerykańskichpodręcznikówdopsychologiiorganizacji,opierającychsięnastanie
wiedzynaukowejzprzełomuXXiXXIw.oneadresowanedoosóbstudiujących
zastosowaniapsychologiiwzarządzaniubądźpsychologięorganizacji,dlategoza-
równoukład,jakispecyfikaproblematykidostosowaneraczejdoosóbinteresu-
jącychsiępsychologiąniżdostudentówzarządzania.Książki,takiejakPsychologia
pracyiorganizacji(Chmiel2007),Organizacjeakontraktpsychologiczny(Makin,Co-
oper,Cox2000)czyPsychologiaawyzwaniadzisiejszejpracy(Schultz,Schultz2002),
stanowiąbogatepodręcznikipsychologiiorganizacji,zawierającewiedzęaktualną,
obejmującąokresniemaldokońcaXXw.Jednakproblematykamotywowania,ajuż
szczególnieprocedurorganizacyjnychmającychmotywacyjnywpływnapracowni-
ków,niestanowiwnichgłównegoprzedmiotuanaliz.Widocznetojestzarówno
wukładzietematycznym,jakiwsposobieprzedstawianiawykładanychzagadnień
motywacyjnychnamarginesieinnychzagadnieńinteresującychpsychologięorga-
nizacji.Dlastudentazarządzaniamożestwarzaćtoniepotrzebnątrudność,związaną
zkoniecznościąodszukiwaniaszczegółowychfragmentów,istotnychzpunktuwidze-
niawykładusystemówmotywacyjnych.
Drugątrudnośćdydaktycznąmogąstanowićprzytoczonewpracachprzykła-
dy.Jakwszystkiepodręcznikitłumaczone,równieżitetrzyobciążoneobcą
specyfikąkulturową.Ztegopowoduilustracjeniezawszeprzekonująceitrafne
zpunktuwidzeniapolskiegoczytelnika.Obutychuciążliwościmabyćpozbawiony
tenpodręcznik.Jednocześniewyraźnieprzyjmujeonzanadrzędnycelprezen-
tacjęproblematykiprocedurorganizacyjnych,któremająmotywująceznaczenie
worganizacji.
Pierwszawersjatejksiążkipowstawała,gdyprzygotowywałemwykładydlastu-
dentówkierunkuzarządzaniezasobamiludzkimiOlsztyńskiejWyższejSzkołyIn-
formatykiiZarządzaniaim.Prof.TadeuszaKotarbińskiegowramachprzedmiotu
„Systemymotywacyjne”.Mierzyłemsięzkoniecznościązebraniawspójnącałość
informacjirozproszonychwróżnychpodręcznikachorazzkoniecznościąuzupełnie-
niaichopolskieprzykładyikilkatematówszczegółowych,całkowiciepominiętych
wdostępnejstudentomliteraturze,czytozuwaginajejXX-wiecznepochodzenie,
czyteżprzedstawianychwperspektywienieadekwatnejdlaproblematykizarządza-
niaorganizacjamidziałającymiwXXIw.
Początkowotewykłady,którychzapisstanowiłpodstawępoprzedniejmojejpu-
blikacjiztegozakresu(Woźniak2010b),miałycharakterreferowaniadanychroz-
proszonychpopodręcznikachpsychologiiorganizacji,zniewielkimiuzupełnieniami
tematycznymiwpostaciomówieniazagadnieńtakichjak:badanieopiniipracowni-
ków,wtymproblematykizaangażowaniaorganizacyjnego;zarządzaniesystemami
motywacyjnymiworganizacjachopartychnawiedzy,wtymmotywacjąpracowników
wiedzydorealizacjizadańwynikającychzpotrzebzarządzaniawiedzą;czywspółcze-
snerozwiązaniawzakresiesystemówświadczeńpracowniczych(wtymświadczeń
partycypacyjnych).
Wstęp
9
Szybkojednakokazałosię,żewiedzastudentówzarządzaniawzakresiepod-
stawpsychologiiwymaganiecoinnegoustrukturalizowaniawykładu,takabywłą-
czyćwjegozakresklasyczneelementyteoriipsychologicznych,stanowiąceelement
wykształceniahumanistycznegowkońcuXXw.Okazałosięteż,żeprzeniesienie
teoretycznychrozważańnatematsystemowychrozwiązańmającychwpływnamo-
tywacjępracowników,nakonkretnesytuacjewystępującewpraktycewspółczesnych
organizacji,jestdlastudentówbardzotrudne.
Dlategowłaśnietaksiążkazakreślonajestniecoszerzej.WczęściI,mającej
charakterpodręcznikowy,starałemsięopieraćnaszerszymniżwtypowychopra-
cowaniachzzakresuzarządzaniazasobamiludzkimizakresieteoriipsychologicz-
nych.Miałotonaceluzaprezentowanieprocedurorganizacyjnychjakokonkretnych
rozwiązańnarzędziowychzzakresuzarządzaniazasobamiludzkimiworganizacji
rozwiązań,którychpodstawęstanowizróżnicowanarefleksjateoretyczna.Wtym
sensiewksiążcestalepodkreślamniepewnycharakterwiedzy,zktórejwywodząsię
poszczególnepraktycznerozwiązania.Matouczulićstudentównakoniecznośćre-
fleksjinadzastanymirozwiązaniami,gdyżczęstoworganizacjachżyjąonedłużej,niż
akceptowanepoglądyteoretyczne,którestanowiłypodstawęichwprowadzenia.
Zależałomi,bywykładtenstanowiłpróbęprzywołaniaproblemów,zktórymi
mierząsiępraktycyzarządzającyorganizacjami,orazzaprezentowaniarozwiązań
tychproblemówwrazzichźródłamiteoretycznymi.DlategoczęśćIItejpublika-
cjizawieratrzyrozbudowaneprzykładystanowiąceopissystemówmotywacyjnych,
stosowanychwobectrzechprzykładowychtypówpracownikówwspółczesnychorga-
nizacji:kadryzarządzającejnajwyższegoszczebla,pracownikówwiedzyihandlow-
ców.Terozważaniamającharakterpogłębionegoomówieniaprzykładówipozwala-
uchwycićszczegółoweproblemy,zktórymimierząsiępraktycy,stosującywyniki
badańnaukowychnadsystemamimotywacyjnymidorzeczywistościwspółczesnego
zarządzania.Wewspółczesnejpolskiejliteraturzeprzedmiotutakieujęciepraktyki
motywowaniajestnieobecne.
Przygotowującpublikacjęorazjejpoprzedniczkęnaktórejwszczególno-
ściopierasięwiększośćtekstuzaprezentowanegowczęściIchciałemograniczyć
zasięgdyskusjiteoretycznychdotychfaktówzdyskursunaukowego,którebyłyjuż
prezentowanewdostępnychwjęzykupolskimpodręcznikachpsychologiiorgani-
zacji.Szybkookazałosięjednak,żewspółczesnapraktykawykraczajużpozaten
zakres,dlategocałaczęśćIIorazrozdziałdotyczącywskaźnikówistresuwymagały
szerszegouwzględnieniaaktualnejliteraturynaukowej.Podręcznikowycharakter
tejmonografiisprawiłjednak,żenawetwczęściIIniepretendujeonadopełnego
wykorzystaniawspółczesnychźródeł.Książkatawznacznymstopniuwykorzystuje
danezbadańnaukowychdozilustrowaniaidoprecyzowaniaproblemówpraktycz-
nych,któreprzedstawianewłaśniejakoproblemyczylipowódnamysłunadrze-
czywistościąiposzukiwanianajlepszychrozwiązań.
PodręcznikowycharakterwykładuwczęściIsugerowałograniczenieprzypisów
bibliograficznych.Podjąłemwtymzakresiedecyzję,któramożeczasemutrudniać
odszukanieźródełbibliograficznychtekstówopisującychprezentowanebadania.
Wszczególnościbadaniaprezentowanewtrzechtłumaczonychzangielskiego
podręcznikachpsychologiiorganizacjipozostawiłembezkażdorazowychodniesień
10
Wstęp
bibliograficznych,nieprzywołującteżichtekstówźródłowych.Zwyklejednakprzy
omawianiukontrowersjiteoretycznychpojawiasięprzywołaniestronzkonkret-
negopodręcznika,wktórymdostępnajestbibliografiaźródłowa.Ztegosamego
podręcznikapochodząrównieżprzywoływanestanowiska,ilustrowanekonkretnymi
wynikamibadań,copowinnoumożliwićłatweodszukanieszczegółowychodniesień
bibliograficznych.Poszukująctychdanychnależyprzyjąć,żejeśliwjakimśakapicie
pojawiająsięodniesieniadoktóregośzpodręczników,towszystkieomówieniaba-
dańprzywoływanychwtymakapicie(aczasemteżiwnastępnym)pochodząztego
podręcznika.
RównieżwczęściIposługiwałemsięniewielkąliczbąpozycjizbieżącejlitera-
turynaukowej.Literaturaprzywołananakońcuksiążkimożewydawaćsięniezbyt
konsekwentna,gdyżobejmujezarównopodręcznikizzakresuzarządzaniaorganiza-
cjąizarządzaniazasobamiludzkimi(orozbudowanychrozdziałachnatematteorii
motywacjiimotywacyjnychprocedurorganizacyjnych),jakipodręcznikizzakresu
psychologiiogólnej,psychologiiorganizacji,polskieksiążkidotyczącemotywowa-
nia,aleteżipublikacjewczasopismachobcojęzycznychczyichomówieniazportalu
www.wynagrodzenia.pl.Spistejliteraturyniestanowioczywiściewyczerpującegojej
przeglądu,ajedyniespisliteraturycytowanej.Dośćświadomiestarałemsiępomi-
jaćbogateprezentacjeszczegółowe,dotyczącezagadnieństanowiącychtreśćinnych
przedmiotów,wykładanychodrębniewramachkierunku„Zarządzanie”.Wszczegól-
nościpominiętajestniemalcałaliteraturadotyczącaproblematykiwynagradzania,
powstałam.in.wszkoleprof.StanisławyBorkowskiej,czyproblematykizarządza-
niakompetencjami,gdyżtraktujeonazagadnieniamotywacyjnejakokwestieszcze-
gółowe,przeznaczonedodyskusjiwramachodrębnegowykładuakademickiego.
Nieudałomisięuniknąćilustrowaniaomawianychzagadnieńprzykładamizna-
nymimijedyniezpraktykikonsultanckiej,awięcwykraczającymipozaopisydo-
stępnewliteraturze.Nawetjeślimetodykaichopracowanianiespełniastandardów
naukowości,towydajesię,żeułatwiająonezrozumieniewykładanychzagadnień,
awięcmogąbyćpomocneczytelnikowi.Takicharaktermająrównieżdaneprzywo-
ływanezaportalemwww.wynagrodzenia.pl,którejakoilustracjatrendówczysposo-
bówmyśleniapraktykówpozwalajązobrazowaćdyskusjeteoretyczneprzykładami
zpolskiejiangielskiejpraktykizarządzania.
Prezentowanaksiążkajestprzedewszystkimpodręcznikiemakademickim.Jej
drugaczęśćmożebyćjednakinteresującazarównodlapraktykówzzakresuzarzą-
dzania,jakidlateoretykówzagadnieńkadrowych.Wwiększościtekstustarałemsię
utrzymaćwkonwencjipodręcznikowej,którazakładareferowaniegłównegonurtu
przekonańbadaczy.Jednaktemperamentichęćułatwieniazrozumieniaaktualnych
sporówzzakresuzarządzaniazasobamiludzkimispowodowały,żeczasamiwykra-
czałempozaneutralnąrolęsprawozdawcy.
Jesttoszczególniewyraźnewdwóchobszarach.Jednymznichjestpotraktowanie
stresujakopodstawowegoproblemuzarządzaniapersonelemwewnątrzorganizacji.
Wrozdziale4częściIprzyjąłem,żewielkośćstresumożesłużyćjakodobrywskaźnik
motywacyjnychkonsekwencjisposobuzorganizowaniaśrodowiskapracy.Oznacza
to,żezadaniemdziałówpersonalnychzarządzającychtymśrodowiskiemjestdąże-
niedotakiegokształtowaniaregułwnimpanujących,którezmniejszypoziomstresu
Wstęp
11
odczuwanegoprzezpracowników.Takieujęciejestoczywiścieprzerysowane,nie-
zgodneztradycjąiaktualnymstanembadań1,iprawdopodobniebłędne.Wydało
misięjednakinteresującedlastudentów,którzymuszązrozumieć,cojestwspółcze-
snymmotoremposzukiwaniaprzezzarządymotywacyjnieskutecznychrozwiązań
wzakresieśrodowiskaiwarunkówpracy.Dążeniedopodporządkowaniazadowo-
leniapracownikówczypoprawyichwarunkówpracyefektywnościorganizacyjnej,
wydawałomisięzasłabopodkreślanewinnychpodręcznikachakademickichoraz
niedostateczniezrozumiałewswychkonsekwencjachdlastudentów.Zrozumienia
tegozagadnieniaprzezstudentównieułatwiagłównynurtbadańnaukowych,który
wydajesięnadalskupiaćnazagadnieniachzwiązanychzgospodarkąindustrialną,
awięcztroskąobezpieczeństwoihigienępracyzjednejstrony,orazzdopuszcze-
niemdopartycypacjiwzarządzaniuwceluposzerzeniazakresuzadańprzypisanych
stanowiskupracyzdrugiej.
Kolejnymtematem,któregonieujmująpodręcznikoweprezentacjezarządzania
systemamimotywacyjnymi,jestproblematykazarządzaniapracownikamiwiedzy.
Wtymzakresieprowadzęwłasnebadanianaukoweistaramsięśledzićaktualnąli-
teraturępublikowanąwczasopismach.Wydajemisię,żetenrozdziałmacharakter
wyprzedzający,czylizawieratreści,którewkrótcestanąsięprzedmiotemstandardo-
wegowykładu,choćobecniejeszczenieweszłydopodręcznikowegokanonu.Jedy-
nymznanymmiprzykładempodręcznikowegoujęciasystemówmotywacyjnych,które
przyjmujeproponowanywtejmonografiiukładoddzieleniateoriisystemówmotywa-
cyjnychodjejzastosowaniawobecróżnychtypówpracowników,jestksiążkaMichaela
Armstronga(2009)Zarządzaniewynagrodzeniami.Skupiasięonajednakjedyniena
problematycewynagradzaniaorazprezentujeujęcieuwzględniającestanwiedzyna-
ukowejzkońcaXXw.Tymsamym,choćoddzielenieopisuzastosowaniateoriimo-
tywacyjnych,wpostacisystemówmotywacyjnych,odanalizyzastosowaniatychsyste-
mówwodniesieniudokonkretnychrodzajówpracowników,porazpierwszy2znalazło
oparciewkanoniepodręcznikowym,tojednakwydajemisięinteresującedlaczytelni-
ka.Dostarczabowiemrozbudowanychprzykładówzastosowaniawiedzyosystemach
motywacyjnychdokonkretnychtypówstanowiskwewspółczesnychorganizacjach,
któredośćbliskiewyobrażeniomwspółczesnegostudenta.
Jakjużwspomniałem,książkaczerpiezmojejpoprzedniejpublikacji(Woźniak
2010b),trudnodostępnejnaszerszymrynkuczytelniczym.Różnisięodniejdodat-
kowymirozdziałami,poświęconymisystemommotywowaniakadryzarządzającej
orazhandlowców,orazwielomazmianamiiuzupełnieniamiwpozostałychfrag-
mentach.Mniejwięcejwpołowiejestnowa,wpozostałejzaśczęściwykorzystuje
tekstpoprzedniejpublikacji,bezoznaczeniacytowań.Tekstobecnywykorzystał
1W2012r.tostwierdzenieniejestjużoczywiste.Polskiczytelnikdysponujepracamipowsta-
łymipodkierunkiemS.Borkowskiej(2007;2011),analizującymikonfliktpraca–domjakogłówny
problemzarządczywramachkształtowaniaregułniskostresującegośrodowiskapracy.
2Drugi,wartprzywołaniawyjątekstanowiwpolskiejliteraturzepodręcznikowejksiążka(Rob-
bins,deCenzo2002)zawierającapodrozdziały:„Wjakisposóbkierownikmożemotywowaćpracow-
nikówotrzymującychpłacęminimalną”oraz„Czymróżnisięmotywowaniespecjalistówipracow-
nikówtechnicznych?”.

Posiadasz dostęp tylko do fragmentu książki. Sprawdź czy inna biblioteka ma dostęp do tej publikacji.

Posiadasz kod PIN albo Konto zdalne?
Dodaj bibliotekę (wymagane logowanie)