Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
12
słanekikonsekwencjiprzyjmowaniaokreślonychzałożeńdotyczących
naturyczyistoty(bosłówtychtrudnojestuniknąć)podmiotowości.Nie-
którekwestiebędąprzytymwtokurozważańpowracać,bypojawićsię
wnowymświetleczykontekście.
Podziałksiążkinaczęśćnfilozoficzną”innaukowo-empiryczną”rodzi
zarazempewnenapięcia.Wczęścifilozoficznejoparłamsięgłówniena
filozofiiświadomości,wktórejpodstawowąrolęzdajesięodgrywaćfeno-
menologia.Fenomenologiamatradycyjniewydźwiękantynaturalistyczny,
podczasgdydrugaczęśćksiążkiprzedstawiazagadnieniepodmiotuzper-
spektywyzasadniczonaturalistycznej.Kontrowersjanaturalizmuiantyna-
turalizmustajetymsamymwcentrumuwagi.
Naturalizmto,najkrócejmówiąc,pogląd,żerzeczywistośćbadana
przezdyscyplinyspołeczneihumanistycznejestzasadniczotejsamej
naturycorzeczywistość,którąbadająnaukiprzyrodnicze(naturalizm
przedmiotowy)oraz/lubbadanietejrzeczywistościpowinnosięodbywać
zapomocątychsamychmetod,opierającychsięnametodologiinaukprzy-
rodniczych(naturalizmmetodologiczny).Naużytektejpracyprzyjmuję,
żenaturalizacjatomożliwośćujęciaistotnychwarstwczyaspektówpod-
miotowości,odsłoniętychwrefleksjifilozoficznej,nagrunciedyscyplin
szczegółowych.Postępowanienaturalizacyjnezawszeniesiewsobienie-
bezpieczeństworedukcjiikoniecznośćoperacjonalizacjipodstawowych
kategorii.Możesięjednakokazać,żepewnychaspektówpodmiotowości
niedasięnnaturalizować”bezznacznejredefinicjisamegopojęciapod-
miotu2.Nieoznaczato,żepsychologiajakonaukamusiałabyzbadania
tychaspektówrezygnować.Wymaganatomiast,jaksięwydaje,poszerze-
niatradycyjnegoujmowanianaukowościwkierunkudopuszczeniametod
nienaturalistycznych.Wswejksiążcemożliwośćtaką(abyćmożemoc-
niej:potrzebę)jedyniesugeruję3.
Takotoproblempodmiotuzostanieujętywniniejszejpracy,podob-
niezresztąjakwmoichpoprzednichksiążkach(por.Trzópek2003,2006)
wkontekścieogólniejszegosporuonaturalizmwnauce.Spórtenjestdla
psychologiisporemżywotnym,gdyżdotyczymiejsca,jakiemaonazaj-
mowaćmiędzydyscyplinamiokreślanymizazwyczajjakoprzyrodnicze
ihumanistyczne.Wydajesię,żepsychologiajakonaukaopowiedziała
siępostronietychpierwszych(por.Brzeziński2001),niemniejjednak
powstajepytanie,czytymsamymcośistotnegodlarozumieniaczłowieka
niezostałoutracone.Tymbardziej,żekontekstsporunaturalizmuzanty-
naturalizmemzdajesięwspółcześnie-pookresie,wktórymnegowano
2Oczywiściezakładato,żedysponujemyokreślonym-mówiącjęzykiemGadame-
ra-przedrozumieniempojęciapodmiotowości.Wtejpracyodpowiedniegokontekstudla
takiegoprzedrozumieniadostarczatradycjafilozoficznaiintuicjepotoczne.
3Ukazanie,naczympolegałybytakiebadania,ipójścieichtropemwymagałobyod-
rębnejmonografii.