Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
1.1.Istotapaństwafederalnego
25
wpaństwie.Ewentualnesporykompetencyjnemiędzyfederacjąajejczęściami
składowymirozpatrujesądkonstytucyjny.Jeślizaśchodzioreprezentacjęintere-
sówpodmiotówtworzącychfederację,tomaonazazwyczajmiejscewwyższej
izbieparlamentufederacyjnego(SenatwUSA,BundesratwRFN),reprezentowa-
nieinteresówmieszkańcówzaświzbieniższejparlamentu(IzbaReprezentantów
wUSA,BundestagwRFN).
Federacyjnycharakterpaństwajestwyrażanyczęstownazwiepaństwa,jaknp.
RepublikaFederalnaNiemiec,StanyZjednoczoneAmerykiPółnocnejczyteż
ZwiązekSocjalistycznychRepublikRadzieckich.Obecnienaświeciejest25kra-
jów,któremającharakterfederacji,twierdzą,żesąfederacjami,lubwykazująwła-
ściwościtypowefederacjomisązamieszkiwaneprzez40%światowejpopulacji
[Blindenbacher,Watts2003,s.9].
Doogólnychuprawnieńwładzycentralnejpaństwafederalnegonależy:
•ustalanieiprowadzeniepolitykizagranicznejiobronnej;
•zapewnieniebezpieczeństwawewnętrznegoizewnętrznego;
•kierowaniearmią;
•zagwarantowaniejednolitościustawodawstwa;
•biciemonety;
•przyjmowaniepaństwwpoczetnowychczłonkówfederacji;
•ustalaniepodatkówiopłat;
•nadawanieobywatelstwa.
Niemajednejidealnejformyfederacji.Wśródzmiennych,któremogąbyć
zidentyfikowanewśródfederacji,są[Blindenbacher,Watts2003,s.11]:
•pogodzeniestopniaróżnorodnościkulturowejlubnarodowej;
•liczba,rozmiarisymetrialubasymetriajednostek;
•podziałobowiązkówprawnychiadministracyjnychmiędzyszczeblami;
•podziałkompetencjipodatkowychifinansowych;
•stopieńcentralizacjiidecentralizacjiorazpoziomintegracjigospodarczej;
•charakteriskładinstytucjicentralnych;
•procesyiinstytucjedorozwiązywaniakonfliktówiułatwianiawspółpracy
międzywspółzależnymirządami;
•proceduryformalneinieformalnezmianidostosowań;
•rolarządufederalnegoijednostekskładowychwstosunkachmiędzynaro-
dowych.
JaktwierdziA.Shah,federalnaformarządumawielowarstwowąstrukturę
podejmowaniadecyzjirozłożonąnawszystkieszczeblewładzy.Formatapreferuje
zdecentralizowanepodejmowaniedecyzji,azatemprowadzidowiększejwolności
wyboru,uczestnictwapolitycznego,innowacjiiodpowiedzialności.Jestteżlepiej
dostosowanadorozwiązywaniaregionalnychkonfliktów.Systemtenjestjednak
otwartynawielepowieleńibłędówimożeniebyćwstaniezapewnićzachowania
jednościnarodowejiwspólnegorynkuwewnętrznego[Shah1994,s.6].