Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
zaspołeczniedegradujące,np.niskiejinteligencjiizwiązanejztącharakterystykąroli„klasowegogłupka”.
NapierwszyrzutokawybórwyżejomówionychteoriiikoncepcjimożewydawaćsięCzytelnikowiarbitralny,
aprzeztodopewnegostopniaprzypadkowy.Jednakżedyskutowanerazemreprezentująaktualnystanwiedzyoraz
tendencjewbadaniachzzakresuspołeczno-poznawczejpsychologiiedukacji,wramachktórychzaprojektowano
iprzeprowadzonoeksperymentdotyczącystygmatyzującegopotencjałuterminu„eurosierota”/„eurosieroctwo”.
Ponadtopozwalająone,wrazzilustrującymijebadaniamiempirycznymi,satysfakcjonującowyjaśniaćzjawiska,
mechanizmyiprocesywpływającenajakośćfunkcjonowania„eurosierot”wróżnychkontekstachspołecznych.
Częśćdrugąniniejszejksiążkirozpoczynarozdziałmetodologiczny,wktórymopisanoschematpostępowania
eksperymentalnego,wramachktóregoweryfikowanohipotezyostygmatyzującejfunkcjikategorii
„eurosierota”/„eurosieroctwo”,wzestawieniuzpotencjalnieneutralnąkategoriąopisową„dzieckorodziców
czasowoprzebywającychpozagranicamikraju”orazbrakiemspecyficznychinformacjinatematsytuacji
rodzinnejdziecka.Omówionebadanieprzeprowadzonozgodniezeksperymentalnymparadygmatemprymowania
(poprzedzania,torowania).Zakładaon,żewwynikuwcześniejszejpodprogowejlubnadprogowej(tj.
odpowiednio:nieświadomielubświadomierejestrowanej)ekspozycjibodźców(np.słów,obrazów,dźwięków,
zapachówitp.),powiązanychwokreślonysposób,np.semantyczny,zbodźcamidocelowymi(np.innymi
słowami,obrazami,dźwiękami,zapachamiitp.),wzrastalubobniżasięszybkość/sprawnośćprzetwarzania
przyporządkowanychimtreści(Maruszewski,2011;Jarymowicz,2008).
Eksperymentprzebiegałwtrzechpowiązanychzesobąetapach:prezentowaniainformacjinatematsytuacji
rodzinnejdziecka(ekspozycjaprymy),prezentacjizachowań(osiągnięć)dziecka(ekspozycjazachowańdziecka)
ipomiaruocendokonywanychprzezuczestnikównatematobrazudzieckaioczekiwańnajegotematwkilku
wymiarachfunkcjonowania(oszacowanieobrazuioczekiwańnatematdziecka).
Wpierwszymetapieeksperymentuuczestnicyotrzymywaliinformację,żeprezentowaneimdziecko(chłopiec
lubdziewczynkawwieku9lub12lat)uczestniczyłowfikcyjnym„EuropejskimProgramieEdukacjaiRozwój”
(EPER),rzekomorealizowanymprzezUniwersytetPedagogicznywKrakowie,wramachprojektufinansowanego
przezEuropejskiFunduszSpołeczny.Manipulacjętęwprowadzonowcelupodniesieniawiarygodnościdanych
(prymy),któredostarczonoosobombadanymnatematdziecka.Następnieuczestnikówproszonoozapoznaniesię
zdokumentacjądzieckazawierającąszczegółowedanedotyczącejegopostępówwprogramie.Wzależności
odgrupyporównawczejuczestnikówinformowano,żedzieckojest„eurosierotą”(warunkipiętnaspołecznego),
„dzieckiemrodzica/rodzicówczasowoprzebywającychpozagranicamikraju”(warunkikategoriiopisowej)lubnie
podawanospecyficznejinformacjinatematsytuacjirodzinnejdziecka(warunkikontrolne).Wdrugimetapie
eksperymentubadanymprezentowanonagraniewideo(140sekund),wktórymdzieckorozwiązywałoszereg
zadańwtrakciejednejzcykliczniedokonywanychewaluacjiprogramuEPER.Wśródnichznalazłosięmiędzy
innymirysowaniefiguryzłożonejzpamięci,rozwiązywanieróżnychłamigłóweklogicznychitp.Zgodnie
zpodanąinstrukcjąprzedstawionewpierwszymetapieszczegółowewynikidzieckapochodziłyzzadań,których
rozwiązywanieutrwalononanagraniuwyświetlanymwdrugimetapie.
Postępowanieeksperymentalnekończyłosiępomiaremobrazuioczekiwańtworzonychprzezosobybadane
wobecprezentowanegoimchłopca/dziewczynki.Zarysowanaprocedurabadawczanawiązywaładoschematu
postępowaniaeksperymentalnegowykorzystanegoprzezDarleyiGross(1983)orazTrusza(2010a).Pierwsi
zwymienionychprezentowaliosobombadanym12-minutowenagraniewideozuwiecznionąnanimdziewczynką
oimieniuHannah,uczęszczającądoIVklasyszkołypodstawowej.Wzależnościodwarunków
eksperymentalnychnagranieuzupełnianodanyminatematniskiegolubwysokiegostatususpołecznego(SES)
rodzinydziecka(etapekspozycjiprymy).Opisanamanipulacjamiałanaceluwywołaniewśródbadanychniskich
vswysokichoczekiwańnatematosiągnięćedukacyjnychdziewczynki.Następnieuczestnikomprezentowano
kolejnączęśćnagrania,wktórymdziewczynkarozwiązywałazestawzadańpochodzącychzpewnegotestu
osiągnięćakademickich(etapprezentacjizachowań).Nagraniewideozostałozaaranżowanewtakisposób,
bybadaniniebyliwstaniejednoznacznieocenićwynikówdziecka.Wtrzeciejczęścieksperymentubadanych
proszonoooszacowanieosiągnięćszkolnychdziecka(etapkontroliobrazudziecka).
WykorzystanyprzezTrusza(2010a)schemateksperymentalny,wporównaniudoużytegoprzezDarleyaiGross,
zawierałkilkaistotnychmodyfikacji.Popierwsze,autoranalizowałwpływoczekiwańnauczycielinakierowane
wobecuczniówoddziaływaniawychowawcze,np.grupęwzmocnieńpozytywnychinegatywnych.Badanym
prezentowanodwanagraniawideo,naktórychutrwalonozgodneiniezgodneznormamispołecznymizachowania
tegosamegodziecka–chłopcawwieku7–8lat.Podrugie,powprowadzeniuprymy–informacjidotyczących
rzekomegoSESdzieckaijegointeligencji–badanioglądalinagraniazudziałemchłopca(etapprezentacji
zachowań).Wostatnimetapieeksperymentuuczestnikówproszonooocenęprawdopodobieństwazastosowania
różnychtypówreakcjiwychowawczychwobecchłopca(etapmediacjioczekiwańnauczycieli).Kontrolowano
równieższeregmoderatorów(czynnikówwpływającychnakieruneki/lubsiłęefektuoczekiwań)badanego
zjawiska,np.ukryteteorieinteligencjinauczycieli,atrybucje,poziomodczuwanegoprzeznauczycielizadowolenia
zwykonywanegozawoduitd.
Wkolejnychrozdziałachczęścidrugiejniniejszejksiążkiprzedstawionoiprzedyskutowanouzyskane
weksperymencierezultatywświetleprzyjętychhipotezbadawczych.Najogólniejrzeczbiorąc,okazałosię,
żepiętnującyefektterminu„eurosierota”/„eurosieroctwo”niejestjednorodny,awjegoanalizienależy