Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
48
Relacjazależnościwnauceostosunkachmiędzynarodowych
nDependentyści”pozostawiliposobieobszernąspuściznę,azróżnicowanieich
poglądówutrudniajejbadanie173.Głównetezyszkołyndependencji”możnazawrzeć
wczterechpunktach.Popierwsze,sytuacjękrajówrozwijającychsięmożnawyjaśnić
tylkowtedy,gdyuwzględnisięistotnąrolęczynnikówzewnętrznych.Strukturyspo-
łecznetychkrajówniesąbowiemrezultatemautonomicznegoprocesuhistorycznego,
leczstanowiąszczególneodbiciedominacjiobcychsiłhegemonicznych.Podrugie,
niedorozwójniejestwcześniejszymstadiumrozwoju;obasąhistorycznierównocze-
snymi,funkcjonalniepowiązanymistronamitegosamegohistorycznegoprocesurozwoju
kapitalistycznegosystemuświatowego.Potrzecie,wprawdzieniedorozwójnarzucony
zostałzzewnątrz,jednakjegoskutkimającharakterwewnętrzny:brakiideformacje
będącewynikiemdziałańinnychpaństwstałysięczęściąskładowąwszystkichstruktur
gospodarczo-społecznych.Poczwarte,przezwyciężenieniedorozwojuzakładazniesienie
będącegojegoprzyczynązewnętrznegopanowania.Niedorozwójpostrzegasięwięc
jakorozwójniewłaściwieukierunkowany,aniejakoniedostateczny174.
Zwolennikówszkołyndependencji”zwykłosiędzielićnadwapodstawowekie-
runki:burżuazyjno-nacjonalistycznyimarksistowski.Reprezentantamipierwszego
sąm.in.CelsoFurtadoiAnibalPinto,drugiegozaś-FernandoHenriqueCardoso
iEnzoFalettoorazzdecydowaniebardziejodnichradykalniAndréGunterFrank
iSamirAmin.
Przedstawicielekierunkupierwszegouważali,żeniedorozwójjestwarunkowany
przezczynnikiocharakterzezarównowewnętrznym,jakizewnętrznym.Niehie-
rarchizowaliuwarunkowańgospodarczych,politycznych,kulturalnych,wojskowych
czyteżtechnologicznych.Wedługnichnosicielamidominacjiizależnościsąprzede
wszystkimpaństwanarodowe,aszerzej-równieżposzczególnestrukturywewnątrz
państw,np.warstwy,jednostki,sektorygospodarki,miasta,regiony,instytucjeitd.175
Furtadowskazywałnazewnętrzneźródłandependencji”państwAmerykiŁacińskiej
związanezmiędzynarodowympodziałempracy176.Zarazemjednakłączyłzacofa-
nieregionuzespecyfikątamtejszegondzikiegokapitalizmu”czyznaczeniemsektora
rolnegowgospodarce177.Pintopisałonudaremnionymrozwoju”Chile,uzależnio-
negoodeksportusurowcównaturalnychiwahańichcennaświatowychrynkach178.
Wprowadziłrównieżpojęciestrukturalnejheterogeniczności:jegozdaniem,cechą
charakterystycznągospodarekpaństwlatynoamerykańskichbyłoichwewnętrzne
173Z.Kozak,A.Wziątek-Kubiak,DependenceContraDevelopment:TheApproachesofDepen-
dencySchoolnRIDCWorkingPaper”,no.2,WydawnictwaUczelnianeSzkołyGłównejPlanowania
iStatystyki,Warszawa1991,s.5-6.
174T.TönniesEvers,P.vonWogau,Dependencja:latynoamerykańskiwkładdoteoriiniedorozwoju,
w:R.Stemplowski(red.),op.cit.,s.324-326.
175M.F.Gawrycki,A.Szeptycki,op.cit.,s.59.
176C.Furtado,EconomicDevelopmentofLatinAmerica:HistoricalBackgroundandContempo-
raryProblems,CambridgeUniversityPress,Cambridge-NewYork-Melbourne1976,s.179.
177Idem,TeoriayPoliticaDelDesarrolloEconómico,CompanhiaEditoraNacional,SãoPaulo
1974,s.169-228.
178A.Pinto,Chile,uncasodedesarollofrustrado,EditorialUniversitaria,SantiagodeChile1959,
s.171-178.