Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
II.Najstarszegreckieświadectwapisanezczasówklasycznychiwczesnohellenistycznych…
jejzastawieniezdziałaniamiczarownicalboteżPlatonmyśliosztucewymowy
jakoczynnościnoczarowywaniasłowem”słuchaczy(tenmotywjestzresztą
dobrzeznanyzwieluantycznychźródeł
41
).Wkażdymrazieprzytoczonypassus
Gorgiaszaniedowodzi,żefilozofwierzywmagicznepraktykikobietzTessalii,
alepokazuje,żeopowieśćoichumiejętnościsprowadzaniaksiężycanaziemię
byłapowszechnieznana.
NovumwrelacjiPlatonajestwzmiankaonajwyższejcenie,jakąpłacątes
-
salskiewiedźmyzasprowadzaniaksiężyca-awzasadzieSelene-naziemię.
Filozofnieokreślił,jakatocena,aleodbiorcyjegotekstuzpoczątkówIVwieku
musieliwiedzieć,cospotykaczarownice.Samfilozofmógłmiećtakąwiedzę
zpowszechniekrążącychopowieścialboznaleźćtowtekścieSofrona.Tadruga
ewentualnośćjestjednakchybamniejprawdopodobna,gdyżokarzenicnie
piszeTeokrytwswoichCzarodziejkach,którewdużymstopniubyływzoro
-
wanenamimieSyrakuzańczyka.
Kwestiatego,czympłaciłyczarownicezasprowadzanieksiężycanaziemię,
frapowałapóźniejszychczytelnikówikomentatorówPlatona
42
(wielokrotnie
będziemydotegowracali).Wtymmiejscuwartowspomniećodwóchaspek
-
tachtejsprawy.Popierwsze,samazapłatazatękonkretnąmagicznąumiejęt
-
nośćstałasięwręczczymśprzysłowiowym.Pokazujątoantyczneibizantyńskie
antologieprzysłów(tzw.πIPoIvŁI).Podrugie,wtymsamymmaterialewidzimy,
żeniemazgodycodotego,jakakaraspotykaczarownice.Zdaniemdziałają
-
cegojeszczewIVwiekup.n.e.AsklepiadesazTragilos(zob.niżej)zabijająone
któreśzeswoichdziecilubtracąjednooko
43
.Uinnychautorówodwołują-
cychsiędoprzekazuPlatona
44
jestjednakmowaooczachwliczbiemnogiej
(TῶVὀφ;IλvῶV)oraz-wymiennie-odzieciach(TῶVπIŁδωV)lubnogach(TῶV
πoδῶV).Problememjestwięcchybapodobieństwodwóchgreckichsłów:pais
41
Natematmagiiiretorykizob.:P.Janiszewski,nStrachprzedmagiąwgreckiejszkoleretorycznej
epokiCesarstwa”,PrzeglądHistoryczny106,2015,ss.669-694.
42Zob.:N.VillagraHidalgo,nTesalias:brujas,ciegasysinhijos”,[w:]MitoyMagiaenGrecia
yRoma,ed.E.SuárezdelaTorre,A.PérezJiménez,Barcelona2013,ss.67-76;eadem,nPlato
ontheTessaliantrick:anewinterpretationofGorgias513”,Greek,Roman,andByzantine
Studies57,2017,ss.282-294.
43AsklepiadeszTragilos,Tragodumena(FGrH12F20:fiγdPKITI;ύεIVTῶVTέKVωVfiTὸVἕTεPoV
TῶVὀφ;IλvῶVἀπoλύεIV)-zob.teżniżej,ss.46-47.
44CorpusParoemiographorumGraecorum,ed.E.I.Leutsch,F.G.Schneidewin,Gottingae1839:
1.Ps-Plutarchus,Prov.113(2.13),s.338:TῶVὀφ;IλvῶVKIITῶVπoδῶV;2.Zenobios501(4.1),
s.83.4:TῶVὀφ;IλvῶVKIITῶVπIŁδωV;3.MichałApostolios7.81,ss.417-418v.2:TῶVὀφ;IλvῶV
KIITῶVπoδῶV.Zob.teżLiberSuda,ε2559:TῶVὀφ;IλvῶVKIITῶVπoδῶV.
44