Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
WybranekierunkiikontekstykształtowaniasiępsychologiiwychowaniawPolscedo1939roku
fizycznegoisportuczychoćbypsychologiisądo-
wej,dokładałsiędziałaniemdorozwojutematyki
nastuinteresującej:
Błachowskipodejmowałlicznezagadnieniazza-
kresupsychologiirozwojowejiwychowawczej.
Niektóreztychzagadnieńmiałycharakterteore-
tyczny,innewysuwałobezpośrednioaktualne
zamówieniespołeczne.Teostatniedotyczyłynp.
organizującegosięsystemuwychowaniawodro-
dzonejPolscepoIwojnieświatowej,dalszych
przemianustrojowychszkolnictwaorazróżnych
praktykipróbpedagogicznychwkraju(Budkie-
wicziKączkowska,1987,s.251).
Wsyntetycznymtekścietrudnowyczerpać
wszystkiewątkidotyczącehistoriibadańnad
psychologiąwychowawczą.Skupienienawybra-
nychsylwetkachpionierówsprawia,żepominię-
cizostająwwiększościpsychologowieszkolni
ipracownicyporadniani,którzynakrótkoprzed
wybuchemdrugiejwojnyświatowejtworzylijuż
wyraźniewidoczneśrodowiskowśródpolskich
psychologów(FelhorskaiSedlaczek,1937;zob.
teżBudkiewicz,1958).Historiaispecyfikabadań
wmiejscach,wktórychpracowali:wporadniach
psychologiczno-wychowawczychipedagogicz-
nych,poradniachzawodowychorazpsychotech-
nicznychpracowniachszkolnych,zasługująna
osobneopracowanie.
Zkoniecznościzostałatupominiętawięk-
szośćautorówdziełobcojęzycznychotematyce
wychowawczejtłumaczonychnajęzykpolski.
Teprzekładytakżemiałyznaczeniedlarozwoju
subdyscypliny,zarównowpostacirecepcjiikry-
tykitwórczościzagranicznej,jakiwprocesie
kształceniastudentów,prowadzeniawłasnych
badańczywykorzystywaniaprzezpraktyków.
Ztegogronawartojednakwspomniećponownie
EdouardaClaparède’a.W1912rokuzałożyłon
wGenewieInstytutuJeana-Jacques’aRousseau
(InstitutJean-JacquesRousseau),wktórym
wokresiemiędzywojennymszkoliłosięwielu
polskichpsychologówwychowaniairozwoju.
Byliwśródnichm.in.:MariaGrzywak-Kaczyńska,
StefanSzuman,KazimierzDąbrowskiiAlina
Szemińska(Domański,2018).
Czytelnikniniejszegoszkicumożemiećtakże
niedosytzpowodutego,żerozwójidorobekpol-
skiejpsychologiiwychowawczejzostałprzedsta-
wionywcezurzeczasowejdoroku1939.Trudno
jednakwsposóbrzetelnyiobiektywnypisać
opóźniejszychlosachpsychologiiwychowawczej
wPolscebezzagłębianiasięwkontekstyspołecz-
ne,polityczne(anawet...towarzyskie,zob.Pieter,
2004),naktórebrakłobymiejscawkrótkimopra-
cowaniu.Stanizadaniapsychologiiwychowaw-
czejwdwudziestymrokuPolskiLudowejprzed-
stawiłyMariaŻebrowska,AlinaSzemińskaiEdda
Flesznerowawartykuleopublikowanymnała-
machUPrzegląduPsychologicznego”(1965).Histo-
riaobejmującaczasdotransformacjiustrojowej,
amożenawetdodniadzisiejszego,czekana
swojegomonografistę.
Nakrótkoprzedwybuchemdrugiejwojny
światowejStefanBaley(1937)utyskiwałnady-
namikęrozwojupsychologiiwychowawczej
wPolsce.Jakoniezadowalającyoceniłstanbadań
naduczeniemsięorazwykorzystanieobserwacji
zoopsychologicznych(np.nadnaturąodruchu)
wprocesietychbadań.Jednocześniewyraźnie
rozgraniczyłproblematykępedagogikiekspery-
mentalnejodpsychologiiwychowawczej.Nato-
miastodnotowałzsatysfakcjąfakt,żecoraz
większeznaczeniezyskiwaliwnaszymkraju
psychologowieszkolniorazUpedopsychologo-
wie”(psychologowiepracującywporadniach)
(Baley,1937).Niewątpliwiebrakdokładnychra-
portówdokumentującychdokonaniapsychologii
międzywojennejutrudniaprzygotowanieszcze-
gółowejikrytycznejmonografiipoczątkówpol-
skiejpsychologiiwychowania.Takwięcniema-
mywciążopracowaniawcałościpoświęconego
historiipsychologiistosowanej,pokazującego
chociażbytakjakmonografiaDavidaB.Bakera
iLudyT.BenjaminaJr.FromSéancetoscience.Ahi-
storyoftheprofessionofpsychologyinAmerica[Od
seansudonauki.Historiazawodupsychologa
wAmeryce](BakeriLudy,2014)drogihistorycz-
negoformowaniasiępsychologiiedukacyj-
nej,wtymtworzeniaifunkcjonowaniainstytucji,
wktórychpracowalipsychologowiewychowaw-
czy.Możemyodnaleźćrozproszoneinformacje
natentematwogólnychhistoriachpolskiej
iśrodkowoeuropejskiejpsychologii(Domański,
2018;RzepaiDobroczyński,2019)jednakbrakuje
syntezyporządkującejgenezęidziejepsycholo-
giiwychowania.Wydajesię,żewtejhistoriiwiele
tropówjestwciążnieodkrytych,asątakżebada-
czeniesłuszniezapomniani.Własnypoglądna
początkiikierunkirozwojupsychologiiwycho-
36[[[