Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
minizakupy,neozwiązki,pornogwiazda,postlewica,specustawa,supercena,super-
zabawa,superoszustwo,telewidowniaitp.53
Zkoleiwyrazyzłożonezcząstkie-idołączanegodoniejpolskiegorzeczownika
(e-podpis,e-podróżnik),dlaktórychwzoremsąrzeczownikiangielskietypue-mail,
e-book,sątworzonewsposóbniespotykanywdziejachpolszczyznyidlatego(mimo
produktywnościmodelu)niesąjeszczeuważanezaskładnikwspółczesnegosystemu
językowego.
Niepełnaznajomośćregułsystemujęzykowegoprowadzidotworzeniawyrazów
ipołączeńanalogicznych,aleniezgodnychztymsystemem,cozdarzasięnp.małym
dzieciom.Wiedzaotym,żejesttenmiś,upoważniłapewnądwulatkędowniosku,że
takżejesttengęś,idosformułowaniaprośby:Chcęmisiaigęsia.Tasama,tymrazem
jużtrzyletnia,osóbkaodtworzyłaformęnanibyjakoprzymiotnikizaczęłaodmieniać
jąprzezrodzaje:nanibyspacer,nanibazabawa,nanibedzieckoideklinować:nanibe-
gojedzenia,nananibymspacerze,nanibemupieskowi54itd.
Zależności,wzajemnezwiązkimiędzysystememanormąsąróżnorodne.Danuta
Buttlerujmowałatonastępująco:nOddziaływaniebowiemsystemuinormyjest
obustronne.Zsystemudonormyprzechodzązjawiska,którestałysięfaktamiizo-
lowanymi(takjakregularnekiedyśrzeczownikoweformyodmianyprzymiotnika,
któreskostniaływfunkcjiprzysłówków:zpańska,popolsku).Odwrotnie-jeślijakieś
elementynowe,niemającesystemowegowzoru,zaczynająsiępowtarzaćwnormie,
toschematichbudowymożeprzeniknąćdosystemuiustabilizowaćjedenzjego
modeli”55.
DanutaButtlerwymieniatrzyfunkcje,którepełninormawobecsystemu.Sąto
funkcjarealizacyjna,funkcjaselekcyjnaifunkcjarozdzielcza(dystrybucyjna).
Pierwszaznich,realizacyjna,poleganatym,żewnormiedecydujesięotym,
któremodelesystemunzostanąwypełnionemateriałemsłownym,aktórebędą«dro-
gamizamkniętymi»,niewyzyskiwanymiwpraktycejęzykowej”56.
Funkcjaselekcyjnapoleganatym,żenstrukturydanegojęzyka,utworzonewe-
długjegosystemowychwzorówprzechodząjakgdybyprzez«filtr»normy,która
częśćspośródnicheliminuje,innezaśdopuszczadoobiegu.Zwykleupodłożatakie-
gozabiegustojąwzględycelowościowe:nieweszłydonormyneologizmy*znanie,
*chcenie,*brzydkość,*ciepłość,ponieważpowielałybyznaczeniowoistniejącejuż
wyrazy:znajomość,chęć,brzydota,ciepło.[...]Pozaobrębnormybywajązatemusu-
waneelementyzbędne,funkcjonalniemniejsprawnelubpoprostuprzestarzałe”57.
Funkcjarozdzielcza(dystrybucyjna)normypoleganatym,żeelementyję-
zykowe,występującejakorealizacjaalternatywnychwzorówsystemu,uzyskująna
poziomienormyzróżnicowanieznaczeniowelubstylistyczne.nLichość,mierność-to
53NiektóreprzykładypochodzązmonografiiK.WaszakowejPrzejawyinternacjonalizacjiwsłowo-
twórstwiewspółczesnejpolszczyzny,Warszawa2005.
54Wzoremmógłbyćjakikolwiekprzymiotnik,kończącysięna-y.
55D.Buttler,Teoriakulturyjęzykaijejpodstawowepojęcia,nPrasaTechniczna”1985,nr2,s.12-15.
Wieleustaleń,zawartychwowymartykule,zostałowykorzystanychwtejczęścirozdziału.
56Ibidem,s.14.
57Ibidem.
26